Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 23

योऽसौ सोमेश्वरो नाम्ना पश्चिमो भैरवः स्मृतः । कालाग्निरुद्रनाथेति पर्यायैर्नामभिः श्रुतः

yo'sau someśvaro nāmnā paścimo bhairavaḥ smṛtaḥ | kālāgnirudranātheti paryāyairnāmabhiḥ śrutaḥ

جو ‘سومیشور’ کے نام سے معروف ہے، وہ مغربی بھیرَو کے طور پر یاد کیا جاتا ہے؛ اور ‘کالागنिरُدر’ اور ‘رُدرناتھ’ یہ ہم معنی نام بھی سنے جاتے ہیں۔

यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; सम्बन्ध-सूचक सर्वनाम
असौthat (one)
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; निर्देशार्थ सर्वनाम
सोमेश्वरःSoma-īśvara (Lord of Soma)
सोमेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसोम + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सोमस्य ईश्वरः)
नाम्नाby the name
नाम्ना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
पश्चिमःwestern
पश्चिमः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपश्चिम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (भैरवः)
भैरवःBhairava
भैरवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभैरव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्मृतःis called/remembered as
स्मृतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे ‘कथ्यते/उच्यते’ अर्थः
कालाग्निरुद्रनाथKālāgnirudranātha (Lord of Kālāgnirudra)
कालाग्निरुद्रनाथ:
Samjna (Apposition/संज्ञा)
TypeNoun
Rootकाल + अग्नि + रुद्र + नाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूप; बहुपद-तत्पुरुष-समासः (कालाग्निरुद्रस्य नाथः)
इतिthus
इति:
Sambandha (Marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्ति-सूचक अव्यय (quotative particle)
पर्यायैःby synonyms/alternate terms
पर्यायैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपर्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
नामभिःby names
नामभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
श्रुतःis heard/known as
श्रुतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘श्रूयते/प्रसिद्धः’ अर्थः

Śiva (Someśvara/Kālāgnirudra) to Devī (Deveśī)

Tirtha: Someśvara (Paścima Bhairava)

Type: kshetra

Scene: A composite iconography: the serene liṅga in the sanctum, while behind it a subtle vision of Bhairava facing west, with flames of Kālāgni and Rudra’s trident, signifying multiple names in one presence.

S
Someśvara
B
Bhairava
K
Kālāgnirudra
R
Rudranātha
P
Prabhāsa

FAQs

Knowing Śiva’s names and forms reveals his protective Bhairava aspect active in the sacred landscape.

Prabhāsa kṣetra, where Someśvara is identified with the Western Bhairava.

No explicit rite; the verse provides nāma-smaraṇa and theological identification supporting devotion.