Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

घृतेन तं तु संस्नाप्य विधिना वै समर्चयेत् । हेम दद्याच्च विप्रेंद्र सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः

Transliteration

ghṛtena taṃ tu saṃsnāpya vidhinā vai samarcayet | hema dadyācca vipreṃdra samyakchraddhāsamanvitaḥ

Translation

گھی سے اس دیوتا کو اشنان کرا کے اور ودھی کے مطابق پوجا کرے۔ اے برہمنوں کے سردار! پھر پوری شردھا کے ساتھ قاعدے کے مطابق سونا بھی دان کرے۔

Word by Word

• घृतेन: with ghee
• घृतेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: घृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन

• तम्: him/that (deity)
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण/विरोधसूचक

• संस्नाप्य: having bathed (him)
• संस्नाप्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् + स्ना (धातु) → संस्नाप्य (ल्यप्-कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund), ‘having bathed/abluted’

• विधिना: according to the rite
• विधिना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चय/समर्थनार्थक (indeed)

• समर्चयेत्: should worship
• समर्चयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + अर्च् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• हेम: gold
• हेम: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हेमन्/हेम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• दद्यात्: should give
• दद्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

• विप्रेन्द्र: O best of Brahmins
• विप्रेन्द्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (विप्राणाम् इन्द्रः), पुल्लिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• सम्यक्: properly
• सम्यक्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (properly)

• श्रद्धासमन्वितः: endowed with faith
• श्रद्धासमन्वितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रद्धा + समन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (श्रद्धया समन्वितः), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृ-विशेषणम् (समर्चयेत्/दद्यात् कर्ता)

Speaker

Īśvara (Śiva) (addressing Devī; “viprendra” indicates instruction framed for ritual practitioners)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vaiśvānareśvara/Vahnīśa

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Viprendra (addressed: ‘O best of brāhmaṇas’)

Visual Art Cues

Scene: Priest and devotee perform ghṛta-abhiṣeka over a fire-aura liṅga or Agni-emblem at Vaiśvānareśvara; golden vessels, flowing ghee, then offering of gold to a venerable brāhmaṇa.

Characters & Entities

• Devī
• Viprendra
• Vaiśvānareśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ritual purity joined with śraddhā and dāna completes worship, transforming devotion into dharma and merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra—worship of Vaiśvānareśvara/Vahnīśa is being ritually specified.

What ritualistic prescription is mentioned?

Ghṛta-snāna/abhiṣeka (bathing with ghee), proper worship (vidhi), and hema-dāna (donation of gold) with faith.