Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

इति ते पूर्ववृत्तांतं कथितं नामकार णम् । सांप्रतं तु यथा जातं पुनः कलकलेश्वरम् । तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमनाः प्रिये

iti te pūrvavṛttāṃtaṃ kathitaṃ nāmakāra ṇam | sāṃprataṃ tu yathā jātaṃ punaḥ kalakaleśvaram | tatte'haṃ saṃpravakṣyāmi śṛṇuṣvaikamanāḥ priye

یوں میں نے تمہیں پچھلا واقعہ—نام رکھنے کی وجہ—سنا دیا۔ اب بعد کے زمانوں میں “کلکلیشور” کس طرح پھر ظاہر ہوا، وہ میں تمہیں بتاؤں گا؛ اے محبوبہ، یکسوئی سے سنو۔

itithus
iti:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/समाप्त्यर्थक (quotative/closure)
teto you
te:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (4th/चतुर्थी) एकवचन (ते = तुभ्यम्) अथवा षष्ठी एकवचन (ते = तव); अत्र दत्तिवाचक (to you) अधिकयुक्तम्
pūrvavṛttāntamthe earlier account
pūrvavṛttāntam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpūrva (प्रातिपदिक) + vṛttānta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मधारय (पूर्वः वृतान्तः)
kathitamhas been told
kathitam:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootkath (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि ("has been told")
nāmakāraṇamthe reason for the name
nāmakāraṇam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootnāman (प्रातिपदिक) + kāraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नाम्नः कारणम्)
sāṃpratamnow/at present
sāṃpratam:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootsāṃpratam (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
tubut/indeed
tu:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
yathāhow/as
yathā:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/यथार्थवाचक (as/how)
jātamhas occurred
jātam:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भावे/कर्मणि ("has happened/occurred")
punaḥagain
punaḥ:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्तिवाचक (again)
kalakaleśvaramKalakaleśvara
kalakaleśvaram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkalakala (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कलकलस्य ईश्वरः)
tatthat
tat:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम
teto you
te:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन (to you)
ahamI
aham:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
saṃpravakṣyāmiwill explain/tell fully
saṃpravakṣyāmi:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootsam + pra + vac (धातु)
Formलृट् (Future/लृट्), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
śṛṇuṣvalisten
śṛṇuṣva:
Kriya (Command/क्रिया)
TypeVerb
Rootśru (धातु)
Formलोट् (Imperative/लोट्), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद (शृणु + स्व)
eka-manāḥsingle-minded
eka-manāḥ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक) + manas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; बहुव्रीहि (एकं मनः यस्य) सम्बोधनार्थे स्त्रीलिङ्गेऽपि प्रयोगः (vocative sense)
priyeO dear one
priye:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootpriya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

Śiva (deduced continuation of first-person narration; addressing 'priye')

Tirtha: Kalkaleśvara (Prabhāsa)

Type: kshetra

Listener: Pārvatī

Scene: A calm, intimate teaching moment: the narrator deity addresses the beloved listener, gesturing toward the sacred precinct as the story shifts from ancient origin to later re-establishment.

K
Kalkaleśvara
P
Prabhāsa-kṣetra

FAQs

Sacred places are understood through śravaṇa (attentive listening) to their Māhātmya; focused hearing is itself a dharmic practice.

Prabhāsa-kṣetra through the continuing account of Kalkaleśvara.

A mental discipline is implied: ekāgratā (single-minded attention) while hearing sacred narration.