Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

धनुषां त्रिंशता देवि वरुणान्नैऋते स्थितम् । गौरीतपोवनाद्देवि दक्षिण स्थानसंस्थितम्

dhanuṣāṃ triṃśatā devi varuṇānnaiṛte sthitam | gaurītapovanāddevi dakṣiṇa sthānasaṃsthitam

اے دیوی! یہ ورُن سے جنوب مغرب کی سمت تیس دھنش کے فاصلے پر واقع ہے، اور اے دیوی، گوری کے تپوون کے جنوب میں قائم ہے۔

धनुषाम्of bows (distance measure)
धनुषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
त्रिंशताby thirty
त्रिंशता:
Karana (Instrument/Measure/करण)
TypeNoun
Rootत्रिंशत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; परिमाणवाचक (measure)
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
वरुणात्from Varuṇa (western direction)
वरुणात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
नैऋतेin the south-west (Nairṛta)
नैऋते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनैऋत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (दिशावाचक), सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
स्थितम्situated; placed
स्थितम्:
Kriya/Visheshana (State/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (लिङ्गम्/स्थानम् implied)
गौरीतपोवनात्from Gaurī’s penance-grove
गौरीतपोवनात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootगौरी + तपोवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
दक्षिणेin the southern (direction)
दक्षिणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (दिशावाचक), सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; विशेषणम् स्थान-विशेषण
स्थानसंस्थितम्situated at the place
स्थानसंस्थितम्:
Kriya/Visheshana (State/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्थान + संस्थित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (स्थितम् इत्यर्थे)

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Kumāreśvara (relative to Varuṇa-sthāna and Gaurī-tapovana)

Type: temple

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: A pilgrim’s-eye map scene: markers for Varuṇa-sthāna, Gaurī’s tapovana (austere grove), and the Kumāreśvara shrine placed south-west/south with measured distance; subtle compass-like orientation in a sacred landscape.

Ś
Śiva
K
Kumāreśvara
V
Varuṇa
G
Gaurī
G
Gaurī-tapo-vana
P
Prabhāsa-kṣetra

FAQs

The Purāṇa treats pilgrimage as lived sacred geography—precise directions link divine presence to real terrain and disciplined movement through holy space.

Kumāreśvara within Prabhāsa-kṣetra, described through its location relative to Varuṇa and Gaurī’s tapo-vana.

No direct ritual; this verse provides navigational/directional guidance for pilgrims.