Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 95

Devanagari script

इमं लिंगं परं चैव ब्रह्मणः प्रलये तदा । भाविनीं वृत्तिमास्थाय इदं स्थानं तु रक्षति

Transliteration

imaṃ liṃgaṃ paraṃ caiva brahmaṇaḥ pralaye tadā | bhāvinīṃ vṛttimāsthāya idaṃ sthānaṃ tu rakṣati

Translation

برہما کے پرلے کے وقت، یہ برتر لِنگ تب اپنی مقدر کردہ شان اختیار کر کے اس مقدس مقام کی حفاظت کرتا ہے۔

Word by Word

• इमम्: this
• इमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (liṅgaṃ इति)

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• परम्: supreme
• परम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (liṅgaṃ इति)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (emphatic particle)

• ब्रह्मणः: of Brahman / of Brahmā (contextual)
• ब्रह्मणः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (ब्रह्मन्), षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• प्रलये: at dissolution
• प्रलये: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रलय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• तदा: then
• तदा: Kala-adhikarana (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• भाविनीम्: future/impending
• भाविनीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: भाविन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (vṛttim इति)

• वृत्तिम्: state/condition
• वृत्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृत्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• आस्थाय: having assumed
• आस्थाय: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-स्था (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; धातु: √स्था (to stand) उपसर्ग: आ-; अर्थ: ‘having assumed’

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (sthānaṃ इति)

• स्थानम्: place
• स्थानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• तु: but
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषण-निपात (particle: but/indeed)

• रक्षति: protects
• रक्षति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रक्ष् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Śiva (addressing Devī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Somanātha/Someśa-liṅga)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: During cosmic dissolution, the universe fades; yet the supreme liṅga remains luminous, forming a protective sphere around Prabhāsa—like a sanctum of light amid darkness.

Characters & Entities

• Śiva
• Devī
• Brahmā
• Pralaya
• Liṅga
• Prabhāsa Kṣetra (place implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A true tīrtha is not merely geographic; it is upheld by divine presence that preserves dharma even through dissolution.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, safeguarded by the supreme liṅga (Someśvara/Somnātha).

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the focus is on the liṅga’s cosmic guardianship of the kṣetra.