Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 88

Devanagari script

येनेदं विहितं शास्त्रं प्रभासक्षेत्रदीपकम् । स शिवश्चैव विज्ञेयो मानुषीं प्रकृतिं स्थितः

Transliteration

yenedaṃ vihitaṃ śāstraṃ prabhāsakṣetradīpakam | sa śivaścaiva vijñeyo mānuṣīṃ prakṛtiṃ sthitaḥ

Translation

جس نے یہ شاستر، یعنی ‘پربھاس کھیتر کا دیپک’ مرتب کیا، اسے انسانی حالت میں رہتے ہوئے بھی خود شیو ہی سمجھنا چاہیے۔

Word by Word

• येन: by whom
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन (singular)

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (singular)

• विहितम्: ordained, composed
• विहितम्: Kriya-visheshana (Predicate/निर्देश)
• Type: Adjective
• Root: वि-√धा (धातु)
• Form: क्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (singular)

• शास्त्रम्: scripture, teaching
• शास्त्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शास्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (singular)

• प्रभासक्षेत्रदीपकम्: illumining Prabhāsa-kṣetra
• प्रभासक्षेत्रदीपकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रभास + क्षेत्र + दीपक (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रभासक्षेत्रस्य दीपकम् = illuminator of the Prabhāsa-field)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (singular)

• शिवः: Śiva
• शिवः: Pratipadyartha (Predicate nominative/प्रत्ययार्थ)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (singular)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)

• विज्ञेयः: is to be known (as)
• विज्ञेयः: Pratipadyartha (Predicate/निर्देश)
• Type: Adjective
• Root: वि-√ज्ञा (धातु)
• Form: तव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive: ‘to be known’), पुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (singular)

• मानुषीम्: human
• मानुषीम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मानुषी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (singular)

• प्रकृतिम्: nature, condition
• प्रकृतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रकृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (singular)

• स्थितः: abiding, being situated
• स्थितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: √स्था (धातु)
• Form: क्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (singular)

Speaker

Śiva (addressing Pārvatī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī

Visual Art Cues

Scene: A human sage-author writes the ‘Prabhāsa-kṣetra-dīpaka’ while Śiva’s aura subtly overlays him, indicating identity-in-essence; a lamp motif radiates over a map-like vision of Prabhāsa.

Characters & Entities

• Śiva
• Pārvatī
• Prabhāsa-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A true revealer of tīrtha-māhātmya is seen as divinely empowered, even if appearing human.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse establishes the sanctity and authority of the teaching itself.