Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 87

Devanagari script

एतद्गोप्यं वरारोहे न देयं यस्य कस्यचित् । गोपनीयमिदं शास्त्रं यथा प्राणाः स्वकाः प्रिये

Transliteration

etadgopyaṃ varārohe na deyaṃ yasya kasyacit | gopanīyamidaṃ śāstraṃ yathā prāṇāḥ svakāḥ priye

Translation

اے خوش اندام محبوبہ! یہ راز کی بات ہے؛ اسے ہر کسی کو نہیں دینا چاہیے۔ اس شاستر کو، اے پیاری، اپنی جان کی سانسوں کی طرح محفوظ اور پوشیدہ رکھو۔

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (singular)

• गोप्यम्: secret, to be kept hidden
• गोप्यम्: Visheshya-bhava (Predicate adjective/विशेष्यभाव)
• Type: Adjective
• Root: गोप्य (प्रातिपदिक)
• Form: तव्यत्/यत्-प्रत्ययान्त विशेषण (to be concealed), नपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• वरारोहे: O fair-limbed one
• वरारोहे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वर + आरोह (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (feminine), सम्बोधन (Vocative), एकवचन (singular); कर्मधारयः (वरा आरोहा = O fair-hipped/beautiful-limbed one)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negative particle)

• देयम्: to be given
• देयम्: Kriya-visheshana (Obligation/predicate)
• Type: Adjective
• Root: दा (धातु)
• Form: तव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive: ‘to be given’), नपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• यस्य: of whom, to whom
• यस्य: Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (singular)

• कस्यचित्: of anyone whatsoever
• कस्यचित्: Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (singular); अनिश्चितार्थक (indefinite)

• गोपनीयम्: to be kept secret
• गोपनीयम्: Visheshya-bhava (Predicate adjective/विशेष्यभाव)
• Type: Adjective
• Root: गोपनीय (प्रातिपदिक)
• Form: अनीयर्-प्रत्ययान्त (gerundive: ‘to be concealed’), नपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (singular)

• शास्त्रम्: teaching, scripture
• शास्त्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शास्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (singular)

• यथा: as
• यथा: Sambandha (Comparison/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमान/प्रकारार्थक-अव्यय (as, like)

• प्राणाः: life-breaths, vital airs
• प्राणाः: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (plural)

• स्वकाः: one's own
• स्वकाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (plural)

• प्रिये: O beloved
• प्रिये: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (feminine), सम्बोधन (Vocative), एकवचन (singular)

Speaker

Śiva (addressing Pārvatī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Prabhāsa-kṣetra-dīpaka teaching)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī

Visual Art Cues

Scene: Śiva speaks privately to Pārvatī in an intimate teaching setting; the ‘secret lamp’ of doctrine is symbolized by a covered flame, suggesting guarded transmission.

Characters & Entities

• Śiva
• Pārvatī
• Prabhāsa-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred knowledge is to be transmitted with discernment, not indiscriminately.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, as the confidential subject of the discourse.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual; it prescribes secrecy and careful transmission of the śāstra.