Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 43

Devanagari script

चंद्रसूर्यादयो देवाः संह्रियंते पुनःपुनः । सप्तर्षयः सुराः शक्रो मनुस्तत्सूनवो नृपाः

Transliteration

caṃdrasūryādayo devāḥ saṃhriyaṃte punaḥpunaḥ | saptarṣayaḥ surāḥ śakro manustatsūnavo nṛpāḥ

Translation

“چاند اور سورج وغیرہ دیوتا بار بار لَے میں چلے جاتے ہیں؛ اسی طرح سپترشی، دیوگان، شکر (اندَر)، منو اور اس کے بیٹے راجے بھی۔”

Word by Word

• चन्द्रसूर्यादयः: the Moon, the Sun, and others
• चन्द्रसूर्यादयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक) + सूर्य (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘आदि’-शब्दान्त समास (…and others)

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• संह्रियन्ते: are withdrawn/are dissolved
• संह्रियन्ते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-हृ (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; कर्मणि प्रयोग (Passive)

• पुनःपुनः: again and again
• पुनःपुनः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरुक्ति-प्रयोग (adverbial repetition)

• सप्तर्षयः: the seven sages
• सप्तर्षयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सप्त (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; द्विगु-समास (seven sages)

• सुराः: the gods (suras)
• सुराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• शक्रः: Śakra (Indra)
• शक्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• मनुः: Manu
• मनुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• तत्सूनवः: his sons
• तत्सूनवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + सूनु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (his sons)

• नृपाः: kings
• नृपाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

Speaker

Devī (continuing her query, contextually)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa / Somnātha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: A cosmic dissolution tableau described verbally: luminaries and divine orders repeatedly withdrawn; foreground remains the calm, unshaken Śiva as teacher.

Characters & Entities

• Candra
• Sūrya
• Saptarṣi
• Śakra (Indra)
• Manu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even exalted cosmic offices are impermanent within time; therefore one should seek the timeless refuge of Dharma and the Lord.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse supports the Somanātha/Prabhāsa Kṣetra teaching by contrasting changing cosmic roles with enduring sacred reality.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is specified in this verse; it describes periodic dissolution (saṃhāra).