Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

ततो लिंगसमीपस्था एकपादे स्थिता सती । लिंगमाराधयंती सा चकार सुमहत्तपः

Transliteration

tato liṃgasamīpasthā ekapāde sthitā satī | liṃgamārādhayaṃtī sā cakāra sumahattapaḥ

Translation

پھر لِنگ کے قریب رہ کر ستی ایک پاؤں پر کھڑی ہو گئی۔ لِنگ کی آرادھنا کرتے ہوئے اس نے نہایت عظیم تپسیا انجام دی۔

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: काल/क्रमवाचक-अव्यय (adverb: then/thereafter)

• लिङ्गसमीपस्था: standing near the liṅga
• लिङ्गसमीपस्था: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक) + समीप (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying सा)

• एकपादे: on one foot
• एकपादे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एक (प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; अधिकरण

• स्थिता: standing, remained
• स्थिता: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अवस्थावाचक

• सती: Satī
• सती: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सती (प्रातिपदिक; सत्-शतृ/नाम)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम (Satī)

• लिङ्गम्: the liṅga
• लिङ्गम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आराधयन्ती: worshipping, propitiating
• आराधयन्ती: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: आ + राध् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (Present Active Participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सा: she
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• चकार: did/performed
• चकार: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• सुमहत्: very great
• सुमहत्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying तपः)

• तपः: austerity, penance
• तपः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narrator (contextual)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaurīśvara at Prabhāsa

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣi/audience

Visual Art Cues

Scene: Satī stands on one foot beside the newly established liṅga, hands in añjali or holding a japa-mālā, eyes fixed on the liṅga; companions watch silently; the shrine area is austere, with minimal offerings and a sense of intense stillness.

Characters & Entities

• Satī (Devī)
• Liṅga
• Gaurīśvara (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steadfast devotion (ārādhana) joined with disciplined austerity (tapas) is portrayed as a direct means to divine grace and kṣetra-mahima.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, specifically the vicinity of the installed liṅga (Gaurīśvara), is the sanctified locus of tapas.

What ritualistic prescription is mentioned?

Austerity of standing on one foot (ekapāda) while performing liṅga-ārādhana is described.