Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

त्रयोदश्यां विधानेन शुक्लायां मासि माधवे । संपूज्य तं विधानेन स स्त्रीणां कामवद्भवेत्

Transliteration

trayodaśyāṃ vidhānena śuklāyāṃ māsi mādhave | saṃpūjya taṃ vidhānena sa strīṇāṃ kāmavadbhavet

Translation

ماہِ مادھَو (ویشاکھ) کے شُکل پکش کی تریودشی کو مقررہ وِدھی کے مطابق اُس کی پوجا کرنے سے مرد عورتوں کے لیے دلکش و محبوب ہو جاتا ہے۔

Word by Word

• त्रयोदश्याम्: on the thirteenth lunar day
• त्रयोदश्याम्: Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्रयोदशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन; तिथिवाचक

• विधानेन: by the prescribed procedure
• विधानेन: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: विधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन

• शुक्लायाम्: in the bright (fortnight)
• शुक्लायाम्: Adhikarana (Time-context/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: शुक्ल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन; पक्षे विशेषणम्

• मासि: in the month
• मासि: Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन

• माधवे: in Mādhava (Vaiśākha)
• माधवे: Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: माधव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन; मासविशेषः (Vaiśākha)

• संपूज्य: having duly worshipped
• संपूज्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् + पूज् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययीभावरूप कृदन्त (gerund), ‘having worshipped’

• तम्: that (liṅga/deity)
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन; सर्वनाम

• विधानेन: with the proper rite
• विधानेन: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: विधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन; सर्वनाम

• स्त्रीणाम्: of women
• स्त्रीणाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन

• कामवत्: desired/attractive (to women)
• कामवत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कामवत् (प्रातिपदिक)
• Form: वत्-प्रत्ययान्त विशेषण (possessing desire), अव्ययवत् प्रयोगः; अत्र पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनार्थे (सः इत्यस्य विशेषणम्)

• भवेत्: would become
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāmeśvara (Prabhāsa)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A devotee performs orderly worship of Kāmeśvara on bright Trayodaśī in Vaiśākha—lamps lit, bilva offered, priest reciting; the atmosphere suggests auspicious charm and grace.

Characters & Entities

• Śiva
• Kāmeśvara
• Trayodaśī
• Mādhava (Vaiśākha)
• Prabhāsakṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma links disciplined ritual timing (tithi and month) with specific worldly boons, teaching that desire should be pursued through sacred order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāmeśvara Liṅga in Prabhāsakṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform prescribed worship (vidhi-pūjā) on Śukla Trayodaśī during the month of Mādhava (Vaiśākha).