Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 44

Devanagari script

चंद्रार्द्धमौलिनः सर्वे ललाटाक्षा वृषध्वजाः । शिवे मम पुरे दिव्ये जायंते तत्र मानवाः

Transliteration

caṃdrārddhamaulinaḥ sarve lalāṭākṣā vṛṣadhvajāḥ | śive mama pure divye jāyaṃte tatra mānavāḥ

Translation

وہ سب چاند کے نیم ہلال کو تاج پر دھارنے والے، پیشانی کی آنکھ والے اور بیل کے نشان والے پروردگار کی مانند ہو جاتے ہیں؛ اے شیوے، میرے شیو کے دیویہ نگر میں وہ انسان وہیں جنم لیتے ہیں۔

Word by Word

• चन्द्रार्धमौलिनः: having the half-moon as a crest
• चन्द्रार्धमौलिनः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: चन्द्र + अर्ध + मौलिन् (प्रातिपदिकानि)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम् (Plural); विशेषणम् (qualifying मानवाः)

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम् (Plural); विशेषणम्

• ललाटाक्षाः: having an eye on the forehead
• ललाटाक्षाः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: ललाट + अक्ष (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम् (Plural); विशेषणम्

• वृषध्वजाः: having the bull as a banner
• वृषध्वजाः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वृष + ध्वज (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम् (Plural); विशेषणम्

• शिवे: in Śiva (i.e., in Śiva’s realm)
• शिवे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम् (Singular)

• मम: my
• मम: Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम् (Singular)

• पुरे: in the city
• पुरे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम् (Singular)

• दिव्ये: divine
• दिव्ये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम् (Singular); विशेषणम् (qualifying पुरे)

• जायन्ते: are born/arise
• जायन्ते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्, प्रथम-पुरुषः (3rd person), बहुवचनम् (Plural)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (there)

• मानवाः: people/humans
• मानवाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम् (Plural)

Speaker

Śiva (continuation to Śivā/Devī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śivā / Pārvatī

Visual Art Cues

Scene: A visionary scene of souls arriving in a radiant Śiva-purī, transformed with Śiva’s emblems: crescent on the head, third eye on the forehead, and the bull-banner; Śiva’s presence suffuses the city with ash-white luminosity.

Characters & Entities

• Śiva
• Śivā (Devī)
• Half-moon (candrārdha)
• Third eye (lalāṭākṣa)
• Bull banner (vṛṣadhvaja)
• Divine city/pura

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Association with the supreme kṣetra leads to Śiva-like destiny—attaining proximity and likeness to the Lord in His divine realm.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra (Somnātha), whose merit is described as leading to birth/abode in Śiva’s divine city.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; the verse states the फल (result) of dying in Prabhāsa as reaching Śiva’s realm with Śaiva attributes.