Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 41

विनायकोपसर्गाश्च दश दोषास्तथा परे । एवं क्षेत्रं तु रक्षंति पापिनां दुष्टचेतसाम्

vināyakopasargāśca daśa doṣāstathā pare | evaṃ kṣetraṃ tu rakṣaṃti pāpināṃ duṣṭacetasām

وِنایک کے آفات و ابتلا اور اس کے سوا دس اور عیوب—اسی طرح وہ اس کھیتر کی نگہبانی کرتے ہیں، تاکہ بد نیت گنہگاروں سے یہ مقام محفوظ رہے۔

विनायकोपसर्गाःVināyaka-related afflictions/obstacles
विनायकोपसर्गाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविनायक + उपसर्ग (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम् (Plural)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक-अव्ययम् (conjunction)
दशten
दश:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक-विशेषणम्; प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनार्थे (agreeing with दोषाः)
दोषाःfaults/defects
दोषाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम् (Plural)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb: likewise)
परेothers
परे:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम् (Plural); विशेषणम् (qualifying) दोषाः
एवम्thus
एवम्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्ययम् (thus)
क्षेत्रम्the sacred place/field
क्षेत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम् (Singular)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अवधारणार्थक-अव्ययम् (particle: but/indeed)
रक्षन्तिthey protect/guard
रक्षन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः (3rd person), बहुवचनम् (Plural)
पापिनाम्of sinners
पापिनाम्:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपापिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम् (Plural)
दुष्टचेतसाम्of evil-minded (persons)
दुष्टचेतसाम्:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदुष्ट + चेतस् (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम् (Plural)

Śiva (continuation to Devī)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (guarded precinct)

Type: kshetra

Listener: Devī

Scene: At the boundary of the sacred region, Vināyaka’s upasargas and a set of ten personified faults stand like sentinels; sinners recoil, while sincere pilgrims pass with folded hands toward the shining shrine.

V
Vināyaka
U
Upasargas (obstacles)
D
Daśa doṣas (ten faults)
P
Prabhāsa Kṣetra

FAQs

Holy places preserve their sanctity through dharmic safeguards; impure intention invites obstacles rather than blessings.

Prabhāsa Kṣetra, portrayed as spiritually protected from the approach of the wicked-minded.

No direct rite is given; the verse implies the need for purity of intention and conduct to avoid vighnas.