Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 24

Devanagari script

हसित्वा तद्रयात्सौरिरिदं वचनमब्रवीत् । पौरुषं तव राजेंद्र परं रिपुभयंकरम्

Transliteration

hasitvā tadrayātsauriridaṃ vacanamabravīt | pauruṣaṃ tava rājeṃdra paraṃ ripubhayaṃkaram

Translation

تب سورج کے فرزند شنی ہنس پڑا اور یہ کلمات کہے: “اے بادشاہوں کے سردار، تیرا شجاعانہ پرَاکرم سب سے برتر ہے—دشمنوں کے لیے نہایت ہیبت ناک۔”

Word by Word

• हसित्वा: having laughed
• हसित्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √हस् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive); अर्थः—‘हसित्वा’ (having laughed)

• तत्: then
• तत्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययप्रयोगः (adverbial accusative); अर्थे—‘तदा/तत्क्षणम्’ (then/thereupon)

• रयात्: swiftly / from haste
• रयात्: Hetu/Apādāna (Cause/Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: रयि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; पञ्चमी-विभक्ति; एकवचन (Ablative singular); अर्थः—‘वेगात्’ (from speed/quickly)

• सौरिः: Sauri (Śani)
• सौरिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सौरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन (Nominative singular)

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन (Accusative singular)

• वचनम्: speech / words
• वचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन (Accusative singular)

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriyā (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past); प्रथम-पुरुष; एकवचन (3rd sg)

• पौरुषम्: manliness / valor
• पौरुषम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पौरुष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन (Accusative singular)

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति; एकवचन (Genitive singular)

• राजेन्द्र: O king of kings
• राजेन्द्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् + इन्द्र (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति; एकवचन (Vocative singular); तत्पुरुषः—‘राज्ञाम् इन्द्रः’

• परम्: supreme
• परम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन (Accusative singular); ‘पौरुषम्’ इति विशेषणम्

• रिपुभयङ्करम्: terrifying to enemies
• रिपुभयङ्करम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रिपु + भय + कर (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन (Accusative singular); तत्पुरुषः—‘रिपूणां भयङ्करम्’ (fear-causing to enemies)

Speaker

Śani (Sauri)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śani (Sauri), dark-hued and austere, smiles/laughs gently while addressing King Daśaratha with grave admiration; a courtly yet cosmic atmosphere, with hints of Prabhāsa’s sacred coastline in the background.

Characters & Entities

• Śani (Sauri)
• Daśaratha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even formidable cosmic forces acknowledge disciplined courage; dhārmic valor earns recognition and can transform conflict into dialogue.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The praise-context remains Prabhāsakṣetra-māhātmya, which glorifies Prabhāsa by preserving such dharma-centered episodes.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse records Śani’s commendation rather than a rite.