Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

Devanagari script

ततः शुक्रेति नामाभूद्भार्गवस्य महात्मनः । तदाराधयते लिंगं यः कृत्वा निश्चलं मनः

Transliteration

tataḥ śukreti nāmābhūdbhārgavasya mahātmanaḥ | tadārādhayate liṃgaṃ yaḥ kṛtvā niścalaṃ manaḥ

Translation

پھر وہ عظیم بھارگو ‘شُکر’ کے نام سے معروف ہوا۔ جو شخص اپنے من کو ثابت و بے لغزش کر کے اُس کے قائم کردہ لِنگ کی پوجا کرتا ہے، وہی حقیقت میں اس کی سچی آرادھنا کرتا ہے۔

Word by Word

• ततः: thereafter
• ततः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमवाचक/अपादानार्थक (then/thereafter)

• शुक्र: ‘Śukra’
• शुक्र: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; ‘इति’ इत्यनेन नामरूपेण

• इति: thus
• इति: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण/इत्यर्थक निपात (quotative particle)

• नाम: name
• नाम: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; ‘नाम’ (as name)

• अभूत्: became / was
• अभूत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• भार्गवस्य: of Bhārgava (descendant of Bhṛgu)
• भार्गवस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भार्गव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन

• महात्मनः: of the great-souled
• महात्मनः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महात्मन् (महत् + आत्मन्)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; समासः—महात्मन् = महान् आत्मा यस्य (रूढ्या विशेषण)

• तद्: that
• तद्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; ‘लिङ्गम्’ इत्यस्य विशेषणरूपेण

• आराधयते: worships / propitiates
• आराधयते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + √राध् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• लिङ्गम्: the liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• कृत्वा: having made / having done
• कृत्वा: Purva-kala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)

• निश्चलम्: steady, unmoving
• निश्चलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निश्चल (निः + चल)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; ‘मनः’ इत्यस्य विशेषण

• मनः: mind
• मनः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śukra-pratiṣṭhita Liṅga (within Prabhāsa-kṣetra)

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: Bhārgava, later famed as Śukra, establishes a radiant liṅga in Prabhāsa; a devotee stands in still meditation, hands in añjali, mind unwavering as lamps flicker in sea-breeze.

Characters & Entities

• Śukra (Bhārgava)
• Bhṛgu (implied by Bhārgava)
• Liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The essence of effective worship is inner steadiness; concentrated devotion activates the sacred power of the shrine.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Śukrapratiṣṭhita liṅga site in Prabhāsakṣetra (often identified with Śukreśvara in local tradition).

What ritualistic prescription is mentioned?

Ārādhana (worship/propitiation) of the liṅga with a steady, unwavering mind (niścala manaḥ).