Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 14

Devanagari script

तल्लिंगं पूजयामास कृत्वा जागेश्वरं निजम् । मत्वा तीर्थं महापुण्यं सागरस्य समीपतः

Transliteration

talliṃgaṃ pūjayāmāsa kṛtvā jāgeśvaraṃ nijam | matvā tīrthaṃ mahāpuṇyaṃ sāgarasya samīpataḥ

Translation

اس نے اُس لِنگ کی پوجا کی اور اسے اپنا ‘جاگیشور’ قائم کیا، سمندر کے قریب اُس تیرتھ کو نہایت عظیم ثواب والا جان کر۔

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Viśeṣaṇa (Determiner)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘लिङ्गम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• पूजयामास: worshipped
• पूजयामास: Kriyā (Verb)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; परिप्रयोगः—‘पूजयामास’ (he worshipped)

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: Kriyā (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक (having made/done)

• जागेश्वरम्: Jāgeśvara (as a name/title)
• जागेश्वरम्: Karma (Object complement)
• Type: Noun
• Root: जाग-ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (नामरूपेण; ‘जाग’ इति विशेषण/नाम + ईश्वर)

• निजम्: his own
• निजम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: निज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘जागेश्वरम्’ इत्यस्य विशेषणम् (one’s own)

• मत्वा: having considered
• मत्वा: Kriyā (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘ज्ञात्वा/मन्यित्वा’ (having considered)

• तीर्थम्: holy ford; pilgrimage place
• तीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• महापुण्यम्: very holy
• महापुण्यम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महā-पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘तीर्थम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• सागरस्य: of the ocean
• सागरस्य: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: सागर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• समीपतः: near; in the vicinity
• समीपतः: Deśa (Spatial adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: समीपतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) ‘near/at the vicinity of’

Speaker

Īśvara (Śiva) (deduced, continuous narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jāgeśvara liṅga (later Bhīmeśa) at Prabhāsa

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: Bhīma performs liṅga-pūjā at a seaside shrine; the liṅga is newly established and named Jāgeśvara, with the ocean visible nearby and offerings arranged on a stone altar.

Characters & Entities

• Liṅga
• Jāgeśvara
• Prabhāsa
• Ocean (Sāgara)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional worship (pūjā) and consecration (pratiṣṭhā) at a tīrtha magnify merit and sanctify the landscape.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra’s ocean-adjacent tīrtha region, emphasized as mahāpuṇya (highly merit-giving).

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-pūjā and establishment/naming of the liṅga (a form of consecratory act).