Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 70

Devanagari script

जगत्सर्वं चरित्वा तु स्थितोऽहं सचराचरम् । तेन भैरवनामाहं प्रभासे संव्यवस्थितः

Transliteration

jagatsarvaṃ caritvā tu sthito'haṃ sacarācaram | tena bhairavanāmāhaṃ prabhāse saṃvyavasthitaḥ

Translation

میں نے سارے جگت—متحرک و ساکن—کا گشت کیا اور پھر یہاں قرار پایا؛ اسی لیے میں پربھاس میں ‘بھیرَو’ کے نام سے قائم ہوں۔

Word by Word

• जगत्: the world
• जगत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

• सर्वम्: entire
• सर्वम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; जगत्-विशेषणम्

• चरित्वा: having wandered/traversed
• चरित्वा: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: चर् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); पूर्वकालिक-क्रिया (having traversed)

• तु: then/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निपातः

• स्थितः: standing/remaining
• स्थितः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तृ-विशेषणम्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; उत्तमपुरुष-प्रयोगः

• सचराचरम्: with the moving and the unmoving
• सचराचरम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स + चर + अचर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; द्वन्द्वः (चर + अचर) 'moving and unmoving'

• तेन: therefore/for that reason
• तेन: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः/पुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्; हेत्वर्थे (therefore/by that reason)

• भैरवनामा: named Bhairava
• भैरवनामा: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भैरव + नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; 'भैरव-नाम' = 'named Bhairava' (नामन्-समास)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• प्रभासे: in Prabhāsa
• प्रभासे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्; स्थानाधिकरणम्

• संव्यवस्थितः: firmly established
• संव्यवस्थितः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + वि + अव + स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Śiva (first-person declaration of Bhairava identity at Prabhāsa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (with Bhairava as kṣetrapāla)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A goddess addressed as ‘surasundarī/varānanā/devēśi’ (likely Devī/Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A fierce yet auspicious Bhairava, dusted with the ‘journey of worlds,’ stands established at Prabhāsa near the sea, with a halo suggesting he has traversed the moving and unmoving cosmos; pilgrims approach with folded hands.

Characters & Entities

• Bhairava
• Prabhāsa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The universal Lord becomes locally accessible: after encompassing all existence, he abides at Prabhāsa as Bhairava for devotees.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra as the established seat (adhiṣṭhāna) of Bhairava.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit prescription; it functions as a theological basis for Bhairava worship at Prabhāsa.