Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 69

Devanagari script

जनानां दुष्कृतं सर्वं क्षेत्रमध्ये व्यवस्थितः । भैरवं रूपमास्थाय नाशयामि सुरेश्वरि

Transliteration

janānāṃ duṣkṛtaṃ sarvaṃ kṣetramadhye vyavasthitaḥ | bhairavaṃ rūpamāsthāya nāśayāmi sureśvari

Translation

اس مقدس کھیتر کے عین بیچ میں قائم ہو کر، میں بھیرَو کا روپ دھار کر لوگوں کے تمام بداعمالیوں کو مٹا دیتا ہوں، اے دیوتاؤں کی ملکہ۔

Word by Word

• जनानाम्: of people
• जनानाम्: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम्

• दुष्कृतम्: sin/evil deed
• दुष्कृतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दुष् + कृत (प्रातिपदिक; कृत from कृ धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifies दुष्कृतम्)

• क्षेत्रमध्ये: in the middle of the sacred field
• क्षेत्रमध्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र + मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्; 'क्षेत्रस्य मध्ये'

• व्यवस्थितः: being stationed
• व्यवस्थितः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि + अव + स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तृ-विशेषणम्

• भैरवम्: Bhairava
• भैरवम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भैरव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifies रूपम्)

• रूपम्: form
• रूपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• आस्थाय: having assumed
• आस्थाय: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + स्था (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); पूर्वकालिक-क्रिया (having assumed)

• नाशयामि: I destroy
• नाशयामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नाशय् (णिजन्त; नश्/नाश् धातु)
• Form: लट्-लकारः, उत्तम-पुरुषः (1st), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• सुरेश्वरि: O queen/lady of the gods
• सुरेश्वरि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुर + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्; 'सुराणाम् ईश्वरी'

Speaker

Śiva (speaking in first person as Bhairava at Prabhāsa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Bhairava-kṣetrapāla)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sureśvarī (Queen of the Gods)

Visual Art Cues

Scene: Bhairava stands at the heart of Prabhāsa, trident raised in a protective gesture; shadowy forms labeled ‘dushkṛta’ crumble into dust around pilgrims, while a goddess-like figure (Sureśvarī) listens to his vow.

Characters & Entities

• Bhairava
• Prabhāsa-kṣetra
• Sureśvarī (addressed goddess)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine protection within a holy kṣetra is active: Bhairava, as kṣetrapāla, removes devotees’ wrongdoing through sacred presence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, described as the ‘field’ whose center is guarded by Bhairava.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific ritual is named; the verse supports Bhairava-upāsanā and faith in the kṣetra’s purifying power.