Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 52

Devanagari script

अष्टौ मासान्विहारः स्याद्यतीनां संयतात्मनाम् । एके च चतुरो मासानष्टौ वा नियतं वसेत्

Transliteration

aṣṭau māsānvihāraḥ syādyatīnāṃ saṃyatātmanām | eke ca caturo māsānaṣṭau vā niyataṃ vaset

Translation

نفس کو قابو میں رکھنے والے یتیوں کے لیے آٹھ مہینے تک سیاحت (ویہار) جائز ہے؛ مگر بعض کو چار مہینے—یا آٹھ مہینے—ضبط کے ساتھ ایک ہی جگہ قیام کرنا چاہیے۔

Word by Word

• अष्टौ: eight
• अष्टौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अष्टन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), बहुवचनम्; संख्याविशेषणम्

• मासान्: months
• मासान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), बहुवचनम्; कालपरिमाणम्

• विहारः: wandering/sojourn
• विहारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विहार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्

• स्यात्: should be
• स्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• यतीनाम्: of ascetics
• यतीनाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), बहुवचनम्

• संयतात्मनाम्: of the self-controlled
• संयतात्मनाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: संयत-आत्मन् (प्रातिपदिक); संयत (कृदन्त/विशेषण) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), बहुवचनम्; ‘आत्मा संयतः येषाम्’ इति सम्बन्धः

• एके: some (persons)
• एके: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), बहुवचनम्; सर्वनामसदृश-प्रयोगः

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

• चतुरः: four
• चतुरः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), बहुवचनम्; संख्याविशेषणम्

• मासान्: months
• मासान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), बहुवचनम्

• अष्टौ: eight
• अष्टौ: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अष्टन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), बहुवचनम्; संख्याविशेषणम्

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-निपातः (disjunctive particle)

• नियतं: fixedly/regularly
• नियतं: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नियत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्; क्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative)

• वसेत्: should dwell
• वसेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A group of self-restrained yatis with staffs and waterpots at the edge of a sacred grove; a calendar-like seasonal cycle implied—wandering paths for eight months and a settled hermitage for four months.

Characters & Entities

• Yati (renunciant)
• Saṃyatātman (self-restrained)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Renunciant life is governed by disciplined rhythms—wandering balanced with fixed residence for spiritual consolidation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader Prabhāsa Māhātmya context frames this guidance as supportive of tīrtha-centered discipline, though no single sub-tīrtha is named in the verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

A rule of conduct: months allotted to vihāra (wandering) and niyata-vāsa (disciplined dwelling), akin to cāturmāsya-style observance.