Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 122

Devanagari script

द्वादशात्र दिनेशानां वसवोऽष्टौ समागताः । गन्धर्वयक्षरक्षांसि असंख्याता गणेश्वराः

Transliteration

dvādaśātra dineśānāṃ vasavo'ṣṭau samāgatāḥ | gandharvayakṣarakṣāṃsi asaṃkhyātā gaṇeśvarāḥ

Translation

وہاں بارہ آدتیہ اور آٹھ وَسو جمع ہیں؛ گندھرو، یکش اور راکشس موجود ہیں، اور گنیشوروں کے بے شمار گن بھی ہیں۔

Word by Word

• द्वादश: twelve
• द्वादश: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: द्वादश (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
• Form: संख्याशब्द; (here) प्रथमा-बहुवचनार्थे, दिनेशानाम् इत्यस्य विशेषणम्

• अत्र: here
• अत्र: Adhikaraṇa (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्थानवाचक-अव्यय (adverb of place: 'here')

• दिनेशानाम्: of the Sun-gods / lords of day
• दिनेशानाम्: Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: दिनेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case), बहुवचन

• वसवः: the Vasus
• वसवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• अष्टौ: eight
• अष्टौ: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अष्टन् (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
• Form: संख्याशब्द; पुंलिङ्ग/प्रथमा, बहुवचनार्थे; वसवः इत्यस्य विशेषणम्

• समागताः: have assembled
• समागताः: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + गम् (धातु) → समागत (कृदन्त)
• Form: भूतकालिक-कर्तरि कृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; (finite sense) 'have come/assembled'

• गन्धर्व-यक्ष-रक्षांसि: Gandharvas, Yakṣas, and Rākṣasas
• गन्धर्व-यक्ष-रक्षांसि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गन्धर्व (प्रातिपदिक) + यक्ष (प्रातिपदिक) + रक्षस् (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• असंख्याताः: countless
• असंख्याताः: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अ + संख्यात (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; नञ्-समास/निषेध-पूर्वक विशेषण

• गणेश्वराः: lords of the gaṇas
• गणेश्वराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गणेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

Speaker

Skanda (deduced from Prabhāsakṣetramāhātmya narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A vast sacred panorama of Prabhāsa where solar Ādityas and Vasus shine above, Gandharvas sing, Yakṣas stand as guardians, even Rākṣasas are subdued, and countless gaṇeśvaras fill the horizons.

Characters & Entities

• Ādityas (Twelve)
• Vasus (Eight)
• Gandharvas
• Yakṣas
• Rākṣasas
• Gaṇeśvaras

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The tīrtha is portrayed as a cosmic meeting-ground where many orders of beings converge, underscoring its extraordinary sanctity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, depicted as hosting a vast divine and semi-divine assembly.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse functions as māhātmya praise describing who abides at the site.