Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 110

Devanagari script

घृतं रसं तिलान्दुग्धं जलं चंद्राधिवासितम् । एकत्र कृत्वा काश्मीरमित्येतद्घृतकंबलम्

Transliteration

ghṛtaṃ rasaṃ tilāndugdhaṃ jalaṃ caṃdrādhivāsitam | ekatra kṛtvā kāśmīramityetadghṛtakaṃbalam

Translation

گھی، شیریں رس، تل، دودھ اور چاند سے متبرک پانی—ان سب کو یکجا کر کے زعفران (کاشمیر) ملایا جائے؛ اسی کو ‘گھرت کمبل’ کہا جاتا ہے۔

Word by Word

• घृतम्: ghee
• घृतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: घृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• रसम्: juice/essence
• रसम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तिलान्: sesame seeds
• तिलान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• दुग्धम्: milk
• दुग्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दुग्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• जलम्: water
• जलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• चन्द्राधिवासितम्: moon-infused/kept under the moon
• चन्द्राधिवासितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: चन्द्र + अधि + वासित (वा॒स्/वस् धातु + क्त, कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (चन्द्रेण/चन्द्रसम्बन्धेन अधिवासितम् = moon-infused/kept under moon)

• एकत्र: together
• एकत्र: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एकत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देश/समुच्चयवाचक क्रियाविशेषण (adverb: ‘together/in one place’)

• कृत्वा: having put/made (them)
• कृत्वा: Purvakala (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: कृ (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive): ‘having made/done’

• काश्मीरम्: saffron (kāśmīra)
• काश्मीरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काश्मीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (Marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण/समाप्ति-बोधक (quotative particle)

• एतत्: this
• एतत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• घृतकम्बलम्: (is) the ghee-blanket (offering)
• घृतकम्बलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: घृत + कम्बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष; नाम (this is called ‘ghṛtakambala’)

Speaker

Skanda (deduced from Prabhāsa Khaṇḍa Māhātmya narration style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Someśvara/Somnātha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: A ritual preparation scene: vessels of ghee, milk, sesame, sweet syrup, and a pot of water placed under moonlight; saffron threads added; the mixture readied for offering.

Characters & Entities

• Candra (Moon)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred giving is defined not only by intention but also by precise, tradition-sanctioned preparation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, where such offerings are taught as part of its māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

A specific recipe for ghṛta-kambala: ghee, sweet essence, sesame, milk, moon-sanctified water, and saffron combined as one offering.