Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 34

Devanagari script

एवं ते वचनं श्रुत्वा सर्वे ते हृष्टमानसाः । स्वस्थानं भेजिरे देवास्त्यक्त्वा मानुषजं भयम्

Transliteration

evaṃ te vacanaṃ śrutvā sarve te hṛṣṭamānasāḥ | svasthānaṃ bhejire devāstyaktvā mānuṣajaṃ bhayam

Translation

یوں اُس کے کلمات سن کر وہ سب دیوتا دل سے شادمان ہوئے اور انسانوں سے پیدا ہونے والے خوف کو ترک کر کے اپنے اپنے دھاموں کو لوٹ گئے۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक-क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• वचनम्: speech/words
• वचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु) → श्रुत्वा (क्त्वा-प्रत्यय, अव्ययीभाव-रूप)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive)

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); विशेषणम्—ते

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); पुनरुक्त-प्रयोग (emphatic)

• हृष्टमानसाः: delighted-minded
• हृष्टमानसाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हृष्ट (हृष् धातु → क्त-कृदन्त) + मानस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); ‘हृष्टं मानसं येषाम्’ (with delighted minds)

• स्वस्थानम्: their own abode
• स्वस्थानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); ‘स्वस्य स्थानम्’

• भेजिरे: resorted to/returned to
• भेजिरे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भज् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural); आत्मनेपदम्

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• त्यक्त्वा: having abandoned
• त्यक्त्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: त्यज् (धातु) → त्यक्त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive)

• मानुषजम्: human-caused
• मानुषजम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: मानुष (प्रातिपदिक) + ज (√जन् धातु से निष्पन्न ‘ज’ प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषणम्—भयम्; ‘मानुषात् जातम्’ (arising from humans)

• भयम्: fear
• भयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

Speaker

Narrative voice (Purāṇic narrator; speaker not explicit in this verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis of Naimiṣāraṇya (implied)

Visual Art Cues

Scene: A celestial assembly disperses joyfully after hearing the Goddess’s assurance; devas ascend to their luminous abodes, their faces relaxed, fear falling away like a shadow.

Characters & Entities

• Devas (gods)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When divine order is re-established, fear subsides and beings return to their rightful duties.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra (Somanātha region) as the locus of divine safeguarding.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it narrates the gods’ response to the Goddess’s assurance.