Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 45

तेषु तीर्थेषु सर्वेषु धर्महेतुः सरस्वती । रुद्रावतार मार्गेऽस्मिन्प्रवरं प्रथमं स्मृतम्

teṣu tīrtheṣu sarveṣu dharmahetuḥ sarasvatī | rudrāvatāra mārge'sminpravaraṃ prathamaṃ smṛtam

ان سب تیرتھوں میں سرسوتی ہی دھرم کی اصل وجہ ہے؛ رودر کے اوتاروں کے اس مارگ میں وہی سب سے برتر اور پہلی یاد کی جاتی ہے۔

teṣuin those
teṣu:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन (plural)
tīrtheṣuin the sacred fords (tirthas)
tīrtheṣu:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन
sarveṣuin all
sarveṣu:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; विशेषणम् (qualifier)
dharma-hetuḥcause of dharma
dharma-hetuḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक) + hetu (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: धर्मस्य हेतुः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
sarasvatīSarasvatī
sarasvatī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsarasvatī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; पूर्वपदस्य (dharma-hetuḥ) विशेष्य-सम्बन्धे समानााधिकरणम्
rudra-avatāraof Rudra’s incarnation
rudra-avatāra:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootrudra (प्रातिपदिक) + avatāra (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: रुद्रस्य अवतारः); पुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन (सम्बन्ध)
mārgeon the path
mārge:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootmārga (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
asminin this
asmin:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; विशेषणम्
pravarammost excellent
pravaram:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootpravara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मपद-विशेषणम्
prathamamfirst
prathamam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootprathama (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मपद-विशेषणम्
smṛtamis said/remembered
smṛtam:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootsmṛ (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भावे/कर्मणि प्रयोगः ("is said/remembered")

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha: Sarasvatī (Suprabhā) as prathama tīrtha on Rudrāvatāra-mārga

Type: kshetra

Scene: A pilgrim-path is envisioned where Rudra’s manifestations are honored; at its head stands Sarasvatī, serene and foremost, as the cause of dharma.

S
Sarasvatī
R
Rudra
R
Rudrāvatāra-mārga

FAQs

Dharma is sustained through tīrtha-sevā; Sarasvatī is praised as a foundational power that nurtures righteous living.

Sarasvatī-tīrtha as the foremost tīrtha within the network of sacred places along the Rudrāvatāra-mārga.

No explicit prescription is stated; the verse establishes Sarasvatī’s primacy for pilgrimage and worship.