Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 47

Devanagari script

लोपामुद्रासहायं मां यो मर्त्यः संप्रपूजयेत् । अर्घ्यं दद्याद्विधानेन काश पुष्पैः समाहितः

Transliteration

lopāmudrāsahāyaṃ māṃ yo martyaḥ saṃprapūjayet | arghyaṃ dadyādvidhānena kāśa puṣpaiḥ samāhitaḥ

Translation

جو کوئی فانی مجھے لوپامُدرا کو ہمراہ بنا کر عقیدت سے پوجے، اور دل کو یکسو کر کے قاعدے کے مطابق کاشا کے پھولوں سے ارغیہ پیش کرے،

Word by Word

• लोपामुद्रासहायम्: having Lopāmudrā as helper/companion
• लोपामुद्रासहायम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: लोपामुद्रा (प्रातिपदिक) + सहाय (प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थे (लोपामुद्रया सह/लोपामुद्रायाः सहायः); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; मां इत्यस्य विशेषण

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम; त्रिलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मर्त्यः: mortal, human
• मर्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• संप्रपूजयेत्: should duly worship
• संप्रपूजयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्+प्र√पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• अर्घ्यम्: arghya-offering (water/oblation)
• अर्घ्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्घ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दद्यāt: should give, offer
• दद्यāt: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• विधानेन: according to rule, by prescribed method
• विधानेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• काश: kāśa-grass (Saccharum spontaneum)
• काश: Upapada/Instrumental adjunct (uncertain)
• Type: Noun
• Root: काश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (पाठभेद/संदिग्ध; सम्भवतः 'काशैः' अपेक्षित)

• पुष्पैः: with flowers
• पुष्पैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पुष्प (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

• समाहितः: composed, attentive
• समाहितः: Karta (Agent qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सम्+आ√धा (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृ-विशेषण

Speaker

Agastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara at Prabhāsa (with Lopāmudrā-sahita worship)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devas / or the immediate interlocutor in the mahatmya narration (contextual)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim, mind composed, offers arghya with pale kāśa blossoms before a golden-hued Śiva-liṅga identified as Hāṭakeśvara, with Lopāmudrā present as a revered companion figure; the setting suggests an āśrama grove near the Prabhāsa coast.

Characters & Entities

• Agastya
• Lopāmudrā
• Arghya
• Kāśa flowers

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion becomes complete when performed with attentiveness (samādhāna) and proper rite (vidhi).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Agastya’s āśrama-region within Prabhāsa Kṣetra, in the Hāṭakeśvara context.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pūjā with Lopāmudrā’s association, offering arghya by rule using kāśa flowers.