Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 45

Devanagari script

स्नानमाचरते सम्यक्स यातु परमां गतिम् । पातालादवतीर्णं तं लिंगरूपं महेश्वरम्

Transliteration

snānamācarate samyaksa yātu paramāṃ gatim | pātālādavatīrṇaṃ taṃ liṃgarūpaṃ maheśvaram

Translation

—اور جو ٹھیک طریقے سے اشنان کرے وہ اعلیٰ ترین گتی کو پاتا ہے۔ وہ مہیشور مہادیو جو پاتال سے اترے تھے، یہاں لِنگ روپ میں قائم ہیں۔

Word by Word

• स्नानम्: bath, ritual bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• आचरते: practices, performs
• आचरते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ√चर् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• सम्यक्: properly, correctly
• सम्यक्: Kriya-vishesana (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• यातु: may (he) go, let (him) attain
• यातु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative/benedictive sense), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• परमाम्: supreme
• परमाम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: परमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (गति-विशेषण)

• गतिम्: state, goal, liberation
• गतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पातालात्: from Pātāla (netherworld)
• पातालात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: पाताल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन

• अवतीर्णम्: descended
• अवतीर्णम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अव√तॄ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृत् (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तं/लिङ्गरूपम् इत्यस्य विशेषण

• तम्: that (one), him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• लिङ्गरूपम्: the form of the liṅga
• लिङ्गरूपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (लिङ्गस्य रूपम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• महेश्वरम्: Mahēśvara (Śiva)
• महेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Agastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Hāṭakeśvara/Agastya-āśrama vicinity)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Interlocutors/pilgrims

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims bathing reverently at a sacred water spot in Prabhāsa, then turning toward a Śiva-liṅga shrine; a subtle underworld-to-earth emergence motif suggests the liṅga’s descent from Pātāla.

Characters & Entities

• Maheśvara (Śiva)
• Liṅga
• Pātāla
• Hāṭakeśvara
• Prabhāsa Kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Proper tīrtha-snān and recognition of Śiva’s presence lead toward the highest spiritual attainment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra—Hāṭakeśvara’s vicinity, where the liṅga-form of Maheśvara is praised.

What ritualistic prescription is mentioned?

Samyak-snān (ritually correct bathing) at the sacred spot.