Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 32

Devanagari script

कोटिगोरोम संख्यानि वर्षाणि वरवर्णिनि । तावत्स वसते स्वर्गे यः षष्ठीं कपिलां चरेत्

Transliteration

koṭigoroma saṃkhyāni varṣāṇi varavarṇini | tāvatsa vasate svarge yaḥ ṣaṣṭhīṃ kapilāṃ caret

Translation

اے خوش رنگ و خوب صورت خاتون! جتنے برس ‘گائے کے بالوں کی کروڑ شمار’ سے گنے جا سکیں، اتنے ہی عرصے تک وہ شخص سُوَرگ میں رہتا ہے—جو کپیلا ششٹھی کو विधی کے ساتھ ادا کرے۔

Word by Word

• कोटि-गो-रोम-संख्यानि: numbering as many as crores of cow-hairs
• कोटि-गो-रोम-संख्यानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कोटि (प्रातिपदिक) + गो (प्रातिपदिक) + रोम (प्रातिपदिक) + संख्या (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः ‘having the number of (hairs of) cows amounting to crores’ (अर्थे बहुव्रीहिवत् प्रयोगः, परन्तु संख्या-प्रधान तत्पुरुष); विशेषणम् ‘वर्षाणि’

• वर्षाणि: years
• वर्षाणि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; Accusative plural (duration)

• वर-वर्णिनि: O fair-complexioned one
• वर-वर्णिनि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक) + वर्णिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः ‘O fair-complexioned (excellent-colored) lady’; Vocative singular

• तावत्: so much; for that long
• तावत्: Kriya-viseshana (Measure/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तावत् (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; परिमाणवाचक; correlates with duration ‘वर्षाणि’ (as much/so long)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

• वसते: dwells
• वसते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• स्वर्गे: in heaven
• स्वर्गे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Relative pronoun

• षष्ठीम्: the Ṣaṣṭhī rite/vow
• षष्ठीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: षष्ठी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular

• कपिलाम्: Kapilā (so named)
• कपिलाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कपिला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् ‘षष्ठीम्’

• चरेत्: should observe
• चरेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: चर् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Īśvara (Śiva) addressing Devī (deduced from immediate chapter context and vocative)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kapilā-Ṣaṣṭhī at Kapiladhārā–Kapileśvara (Prabhāsa)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Varavarṇinī (explicitly addressed: ‘O fair lady’)

Visual Art Cues

Scene: A devotee completes Kapilā-Ṣaṣṭhī at Kapileśvara; the scene transitions symbolically to svarga: celestial gardens, apsarases, and vimānas above, connected by a luminous path rising from the Prabhāsa shrine; the ‘crores of cow-hairs’ idea is hinted by a shimmering, innumerable golden texture.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Devī
• Kapilā-Ṣaṣṭhī
• Svarga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Faithful observance of a tīrtha-linked vrata is said to yield vast, long-lasting spiritual reward.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, within the Kapileśvara/Kapilā observance narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Observance of Kapilā-Ṣaṣṭhī (a Ṣaṣṭhī-day vrata associated with Kapilā/Kapileśvara).