Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

Devanagari script

कृतस्नानजपः पश्चात्सूर्यायार्घ्यं निवेदयेत् । रक्तचंदनतोयेन करवीरयुतेन च । कृत्वार्घपात्रं शिरसि मंत्रेणानेन दापयेत्

Transliteration

kṛtasnānajapaḥ paścātsūryāyārghyaṃ nivedayet | raktacaṃdanatoyena karavīrayutena ca | kṛtvārghapātraṃ śirasi maṃtreṇānena dāpayet

Translation

غسل اور جپ پورا کرنے کے بعد سورَی دیو کو ارغیہ پیش کرے؛ سرخ چندن سے معطر پانی اور کَرویر کے پھول ملا کر۔ ارغیہ کا پاتر عقیدت سے سر پر رکھ کر، اسی منتر کے ساتھ نذر کرے۔

Word by Word

• कृतस्नानजपः: one who has performed bathing and japa
• कृतस्नानजपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कृत (कृदन्त; कृ धातु, क्त) + स्नान (प्रातिपदिक) + जप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); बहुव्रीहिः—यस्य स्नानं जपश्च कृतौ सः

• पश्चात्: afterwards
• पश्चात्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पश्चात् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (temporal adverb)

• सूर्याय: to the Sun
• सूर्याय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन (Singular)

• अर्घ्यम्: arghya offering
• अर्घ्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्घ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular)

• निवेदयेत्: should offer/present
• निवेदयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि+विद् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• रक्तचन्दनतोयेन: with water mixed with red sandalwood
• रक्तचन्दनतोयेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: रक्त (प्रातिपदिक) + चन्दन (प्रातिपदिक) + तोय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन (Singular)

• करवीरयुतेन: accompanied with oleander (flowers)
• करवीरयुतेन: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: करवीर (प्रातिपदिक) + युत (कृदन्त; युज् धातु, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन (Singular); तोयेन इत्यस्य विशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• कृत्वा: having made/placing
• कृत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)

• अर्घपात्रम्: the arghya vessel
• अर्घपात्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्घ (प्रातिपदिक) + पात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular)

• शिरसि: on the head
• शिरसि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन (Singular)

• मन्त्रेण: with a mantra
• मन्त्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन (Singular)

• अनेन: with this
• अनेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन (Singular)

• दापयेत्: should cause (it) to be given/should have (it) offered
• दापयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) [णिच् causative: दापय-]
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (causative: cause to give)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) addressing the sages (deduced from Prabhāsa Khaṇḍa Māhātmya style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arkasthala (Sūrya-sthāna) within Prabhāsa

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee at dawn facing the rising sun, holding an arghya-vessel above the head; water tinted by red sandalwood, oleander blossoms floating; other pilgrims softly chanting.

Characters & Entities

• Sūrya (Āditya)
• Karavīra (oleander)
• Arghya
• Red sandalwood (rakta-candana)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purity (snāna), inner recollection (japa), and reverent offering (arghya) together form a complete act of dharma that aligns the devotee with divine order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra (Prabhāsa), within the Prabhāsa Khaṇḍa’s Prabhāsakṣetra Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Offer Sūrya an arghya of water infused with red sandalwood and karavīra flowers, holding the arghya-vessel on the head while reciting the prescribed mantra.