Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 18

प्रभासक्षेत्रसंपर्कात्समुद्रस्य च संगमात् । सागरोऽपि समासाद्य सरस्वत्यास्तु वाडवम् । निर्धनो वै धनं प्राप्याचिन्तयत्क्व क्षिपाम्यहम्

prabhāsakṣetrasaṃparkātsamudrasya ca saṃgamāt | sāgaro'pi samāsādya sarasvatyāstu vāḍavam | nirdhano vai dhanaṃ prāpyācintayatkva kṣipāmyaham

پر بھاس کھیتر کے لمس اور سمندر کے مقدّس سنگم سے، خود سمندر نے بھی سرسوتی کی واڈَو اگنی پا لی؛ اور وہ ایسے سوچنے لگا جیسے کوئی مفلس دولت پا کر سوچے: ‘میں اسے کہاں رکھوں؟’

प्रभासक्षेत्रसंपर्कात्from contact with Prabhāsa-kṣetra
प्रभासक्षेत्रसंपर्कात्:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootप्रभासक्षेत्र (प्रातिपदिक) + संपर्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रभासक्षेत्रस्य संपर्कात् = from contact with Prabhāsa-kṣetra)
समुद्रस्यof the sea
समुद्रस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
संगमात्from the confluence
संगमात्:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootसंगम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन
सागरःthe ocean
सागरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
समासाद्यhaving reached
समासाद्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ- सद् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having reached/attained’
सरस्वत्याःof Sarasvatī
सरस्वत्याः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle; contrast/emphasis)
वाडवम्the Vāḍava (submarine fire)
वाडवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाडव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; (वाडवाग्नि-सम्बद्धं तेजः/अग्निरूपं)
निर्धनःa poor man
निर्धनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनिर्धन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय (particle; emphasis)
धनम्wealth
धनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
प्राप्यhaving obtained
प्राप्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having obtained’
अचिन्तयत्thought
अचिन्तयत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
क्वwhere
क्व:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय)
Formअव्यय (interrogative adverb)
क्षिपामिshall I throw/place
क्षिपामि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षिप् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपदम्
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

Sūta (deduced: Māhātmya narration style within Prabhāsa Khaṇḍa)

Tirtha: Prabhāsa Kṣetra (Sarasvatī–Samudra Saṅgama)

Type: sangam

Scene: At Prabhāsa’s shore where Sarasvatī meets the Ocean, the Sea is personified, receiving the Vāḍava fire like a precious but dangerous treasure; he looks inwardly perplexed, like a pauper suddenly wealthy, wondering where to keep it.

P
Prabhāsa Kṣetra
S
Sarasvatī
S
Samudra/Sāgara (Ocean)
V
Vāḍava Agni

FAQs

Sacred place-contact and confluence magnify potency; divine gifts must be held responsibly, like wealth that demands wise stewardship.

Prabhāsa Kṣetra and the Sarasvatī–Ocean confluence (saṅgama).

No explicit rite; the verse uses a moral simile to highlight the confluence’s transformative power.