Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

विश्रामार्थं तदा तत्र गृहे तिष्ठति नित्यशः । नारायणगृहं तेन विख्यातं जगतीतले

viśrāmārthaṃ tadā tatra gṛhe tiṣṭhati nityaśaḥ | nārāyaṇagṛhaṃ tena vikhyātaṃ jagatītale

پھر آرام کے لیے وہ ہمیشہ اسی گھر میں قیام فرماتا ہے؛ اسی سبب وہ گھر زمین پر ‘نارائن کا گھر’ کے نام سے مشہور ہے۔

विश्रामार्थम्for rest
विश्रामार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootविश्राम + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; प्रयोजनार्थक (as purpose)
तदाthen
तदा:
Kāla-adhikarana (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (time adverb)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (place adverb)
गृहेin the house
गृहे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
तिष्ठतिremains
तिष्ठति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
नित्यशःalways
नित्यशः:
Kriya-vishesana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootनित्यशस् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb) ‘always/constantly’
नारायणगृहम्the house of Nārāyaṇa
नारायणगृहम्:
Karta (Subject complement/प्रथमान्त-विशेष्य)
TypeNoun
Rootनारायण + गृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचन; अत्र प्रथमा (predicate nominative) ‘(it is) Nārāyaṇa-house’
तेनby that/therefore
तेन:
Karana (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; सर्वनाम
विख्यातम्renowned
विख्यातम्:
Karta (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘नारायणगृहम्’ इत्यस्य विशेषणम्
जगतीतलेon the surface of the world
जगतीतले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootजगत् + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; समासः—जगत्याः तलम्

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Nārāyaṇagṛha (within Prabhāsa-kṣetra)

Type: kshetra

Scene: A serene shrine-house labeled ‘Nārāyaṇagṛha’ in Prabhāsa: Nārāyaṇa reclining/resting in calm majesty while pilgrims stand with folded hands; coastal light and sacred ambience.

N
Nārāyaṇagṛha
H
Hari/Keśava (implied)

FAQs

Place-names in tīrtha literature encode divine presence; the shrine’s identity is grounded in the deity’s abiding.

Nārāyaṇagṛha in Prabhāsa Kṣetra.

None; it explains the fame and naming of the shrine.