Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 93
Devanagari script
पृथोः करतलाच्चापि यस्माजातस्ततः पृथुः । दीप्यमानश्च वपुषा साक्षादग्निरिव ज्वलन्
Transliteration
pṛthoḥ karatalāccāpi yasmājātastataḥ pṛthuḥ | dīpyamānaśca vapuṣā sākṣādagniriva jvalan
Translation
چونکہ وہ پرتھو کے کرتل، یعنی ہتھیلی سے پیدا ہوا، اس لیے اس کا نام پرتھو رکھا گیا۔ وہ اپنے جسم کے نور سے چمک رہا تھا، گویا خود اگنی کی طرح بھڑک رہا ہو۔
Word by Word
पृथोःof Pṛthu / of Pṛthu’s (father)
पृथोः:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपृथु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
करतलात्from the palm
करतलात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootकरतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन
चand
च:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अवधारणार्थक अव्यय (also/even)
यस्मात्from which
यस्मात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन
जातःborn
जातः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootजन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (pṛthuḥ)
ततःtherefrom, hence
ततः:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb: thence/from there)
पृथुःPṛthu
पृथुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपृथु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
दीप्यमानःshining, blazing
दीप्यमानः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदीप् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शानच्/Present participle, आत्मनेपद-भाव), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (pṛthuḥ)
चand
च:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
वपुषाwith (his) body/splendor
वपुषा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
साक्षात्directly, as if in person
साक्षात्:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसाक्षात् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: directly/manifestly)
अग्निःfire
अग्निः:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपमान-पदम्
इवlike
इव:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-वाचक अव्यय
ज्वलन्blazing
ज्वलन्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootज्वल् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ/Present active participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (pṛthuḥ)
Speaker
Narrator (within Prabhāsakṣetra-māhātmya)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Prabhāsa-kṣetra
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: Pṛthu stands newly manifested, blazing like Agni; sages gaze in recognition as the name is explained from ‘karatala’.
Characters & Entities
P
PṛthuA
AgniFAQs
A dhārmic king is depicted as fire-like—radiant, protective, and capable of purifying the realm.
Prabhāsakṣetra is the broader māhātmya context; the verse itself is focused on Pṛthu’s auspicious manifestation.
None.