Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 336›Shloka 48
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 48

Devanagari script

दिव्यांतरिक्षभूमिस्थपितरो बांधवादयः । मृताश्चासंस्कृता ये च तेषां पिंडोस्तु मुक्तये

Transliteration

divyāṃtarikṣabhūmisthapitaro bāṃdhavādayaḥ | mṛtāścāsaṃskṛtā ye ca teṣāṃ piṃḍostu muktaye

Translation

جو پِتر اور عزیز و اقارب دیوی لوک، فضا (انترکش) یا زمین پر ہوں، اور جو لوگ بے رسومات (بے سنسکار) مر گئے ہوں—ان سب کی مکتی کے لیے یہ پِنڈ ہو۔

Word by Word
दिव्यdivine
दिव्य:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (समासपदस्य विशेषण)
अन्तरिक्षsky/atmosphere
अन्तरिक्ष:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; समासाङ्ग (compound member)
भूमिearth
भूमि:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; समासाङ्ग (compound member)
स्थsituated/dwelling
स्थ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त/निष्ठा-प्रत्ययसम्भव विशेषणार्थक; समासान्त (dwelling/located)
पितरःancestors dwelling in divine sky/earth realms
पितरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः: (दिव्य + अन्तरिक्ष + भूमि + स्थ) + पितरः = दिव्यान्तरिक्षभूमिस्थपितरः
बान्धवkinsmen/relatives
बान्धव:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबान्धव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासाङ्ग (compound member)
आदयःand others (etc.)
आदयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeIndeclinable
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formआदि-शब्दः ‘etc.’ अर्थे; अत्र प्रथमा-बहुवचनान्त-रूपेण समूहार्थे (bāṃdhavādayaḥ = relatives and others)
मृताःdead
मृताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमृ (धातु) → मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (ये)
चand
च:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
असंस्कृताःunperformed (without funerary rites)
असंस्कृताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअ (नञ्) + संस्कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनञ्-पूर्वक विशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘संस्काररहिताः’ (without rites)
येwho
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धबोधक-सर्वनाम
चand
च:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
पिण्डःthe piṇḍa offering
पिण्डः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपिण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृ/विषय (subject: the offering)
तुindeed/but
तु:
Nipāta (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअवधारण/विरोधबोधक-अव्यय (emphatic/contrastive particle)
मुक्तयेfor liberation
मुक्तये:
Sampradāna (Recipient/Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन; प्रयोजन (for the sake of)
Speaker

Ritual officiant/pilgrim reciting the piṇḍa-dāna saṅkalpa within the Prabhāsa-kṣetra-māhātmya narration (speaker not explicit in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Three-tier cosmic tableau: celestial ancestors above, mid-air gandharva-like space, and earthly spirits below; the piṇḍa offering at Prabhāsa sends a vertical stream of light connecting all tiers, especially reaching those depicted as ‘unrited’ dead—wandering, unadorned, and then becoming peaceful.

FAQs

Sacred offerings at a tīrtha are believed to reach the departed across realms and compensate for missing funerary rites.

Prabhāsa-kṣetra, as a place where pitṛ rites gain expansive reach and potency.

Piṇḍa-dāna aimed especially at those who died asaṃskṛta (without proper rites), seeking their mukti.

←Previous Verse
Next Verse→