Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 127

एकस्मिन्निधनं प्राप्ते पापिष्ठे क्रूरकर्मणि । बहूनां भवति क्षेमस्तत्र पुण्यप्रदो वधः । सत्येवं पृथिवीपाल धर्म्मं मा त्यक्तुमर्हसि

ekasminnidhanaṃ prāpte pāpiṣṭhe krūrakarmaṇi | bahūnāṃ bhavati kṣemastatra puṇyaprado vadhaḥ | satyevaṃ pṛthivīpāla dharmmaṃ mā tyaktumarhasi

جب ایک ہی نہایت گنہگار اور سفّاک کردار کو موت آتی ہے تو بہتوں کی سلامتی ہوتی ہے؛ ایسے موقع پر وہ قتل بھی پُنّیہ دینے والا بن جاتا ہے۔ پس اے زمین کے نگہبان، چونکہ یہ سچ ہے، دھرم کو نہ چھوڑو۔

ekasminin one (person/place)
ekasmin:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; विशेषणम्
nidhanaṃdeath, destruction
nidhanaṃ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootnidhana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
prāptewhen (it) has occurred/been reached
prāpte:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeAdjective
Root√āp (धातु) + pra-; prāpta (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
pāpiṣṭhein the most sinful (one)
pāpiṣṭhe:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootpāpin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अतिशय (superlative -iṣṭha)
krūra-karmaṇiin (one) of cruel deeds
krūra-karmaṇi:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootkrūra (प्रातिपदिक) + karman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-समासः (क्रूरं कर्म यस्य/यत्र)
bahūnāmof many
bahūnām:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootbahu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; विशेषणम्
bhavatibecomes, occurs
bhavati:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
kṣemaḥwelfare, safety
kṣemaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkṣema (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
tatrathere, in that case
tatra:
Desha-adhikarana (Locative adverbial/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
puṇya-pradaḥbestowing merit
puṇya-pradaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpuṇya (प्रातिपदिक) + prada (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (पुण्यं प्रददाति इति)
vadhaḥkilling, execution
vadhaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvadha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
satyatrue
satya:
Prayojaka (Assertive/वाक्यप्रवर्तक)
TypeAdjective
Rootsatya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; वाक्यांशे ‘सत्यं’ इत्यर्थे
evamthus
evam:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (manner adverb)
pṛthivī-pālaO king (protector of the earth)
pṛthivī-pāla:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootpṛthivī (प्रातिपदिक) + pāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पृथिव्याः पालः)
dharmamdharma, duty
dharmam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
do not
:
Nishedha (Prohibition/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootmā (अव्यय)
Formअव्यय; निषेधार्थक कण (prohibitive particle)
tyaktumto abandon
tyaktum:
Karma-pravacaniya (Complement/पूरक)
TypeVerb
Root√tyaj (धातु); tyaktum (कृदन्त)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), परस्मैपदी धातु
arhasiyou ought/are fit
arhasi:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√arh (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन

Vasudhā (Bhū-devī / Earth-goddess)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A moral-legal argument visualized: the speaker contrasts one cruel sinner versus the safety of many; the king stands as judge, with scales/scroll motifs, soldiers restrained, citizens in background seeking protection.

V
Vasudhā
P
Pṛthivīpāla (king)

FAQs

Rāja-dharma may require firm action against the cruel when it protects the many; dharma is measured by welfare (kṣema) and restraint from needless harm.

Prabhāsa-kṣetra, serving as the setting for dharma-instruction within the māhātmya.

No ritual is stated; the emphasis is on governance ethics and the protection of society.