Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 47

तस्मिन्प्रवृत्ते तुमुले तु युद्धे चकंपिरे भूभिसमेतलोकाः । वित्रस्तदेवा न दिशो विरेजुर्महांधकारावृतमूर्छितं जगत्

tasminpravṛtte tumule tu yuddhe cakaṃpire bhūbhisametalokāḥ | vitrastadevā na diśo virejurmahāṃdhakārāvṛtamūrchitaṃ jagat

جب وہ ہنگامہ خیز اور گھمسان کی جنگ شروع ہوئی تو زمین سمیت سب لوک کانپ اٹھے۔ دیوتا دہشت زدہ ہو گئے؛ سمتیں روشن نہ رہیں، اور کائنات عظیم تاریکی میں ڈھک کر بے ہوش سی ہو گئی۔

तस्मिन्in that (situation/time)
तस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी, एकवचनम्; सर्वनाम
प्रवृत्तेwhen it had begun; having started
प्रवृत्ते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeVerb
Rootप्र-वृत् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी, एकवचनम्; सप्तमी-सम्बन्धे (locative absolute)
तुमुलेtumultuous; fierce
तुमुले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootतुमुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी, एकवचनम्; ‘युद्धे’ इति विशेषणम्
तुindeed; but
तु:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधसूचक निपातः
युद्धेin the battle
युद्धे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी, एकवचनम्; सप्तमी-सम्बन्धे (locative absolute)
चकंपिरेtrembled
चकंपिरे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकम्प् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्, आत्मनेपदम्
भूभि-समेत-लोकाःthe worlds together with the earth
भूभि-समेत-लोकाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक) + समेत (कृदन्त-प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; तत्पुरुषः (भूभिः समेताः लोकाः)
वित्रस्त-देवाःthe frightened gods
वित्रस्त-देवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवित्रस्त (कृदन्त-प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; कर्मधारयः (वित्रस्ताः देवाः)
not
:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपातः
दिशःthe directions
दिशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्
विरेजुःshone; appeared bright
विरेजुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootराज् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्, परस्मैपदम्; वि-उपसर्गः
महा-अन्धकार-आवृत-मूर्छितम्covered by great darkness and stupefied
महा-अन्धकार-आवृत-मूर्छितम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + अन्धकार (प्रातिपदिक) + आवृत (कृदन्त-प्रातिपदिक) + मूर्छित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; बहुपद-तत्पुरुषः — ‘जगत्’ इति विशेषणम्
जगत्the world
जगत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्

Narrator (Purāṇic narrator within Prabhāsa-kṣetra-māhātmya context)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A panoramic scene: earth and worlds shaking; devas recoiling; the sky and directions dimmed by a rolling wall of darkness; the central combat barely visible amid dust and shadow.

D
Devas

FAQs

When adharma surges, even the cosmos appears shaken—yet such upheaval sets the stage for divine restoration of order.

The episode is situated within the Prabhāsa-kṣetra māhātmya, underscoring Prabhāsa as a theatre of divine intervention.

No ritual instruction appears here; it describes cosmic omens accompanying the battle.