Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 46

Devanagari script

ततश्चक्रे महायुद्धं तलेनातिभयंकरम् । जघान स तलं दैत्यं मुष्टिघातेन मस्तके

Transliteration

tataścakre mahāyuddhaṃ talenātibhayaṃkaram | jaghāna sa talaṃ daityaṃ muṣṭighātena mastake

Translation

پھر تَل کے ساتھ ایک عظیم اور نہایت ہولناک جنگ چھڑ گئی۔ اس نے مٹھی کے وار سے دیو تَل کے سر پر ضرب لگا کر اسے ہلاک کر دیا۔

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रमवाचक

• चक्रे: made; performed
• चक्रे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/परिपूर्ण), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्

• महा-युद्धम्: a great battle
• महा-युद्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + युद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; कर्मधारयः (महद् युद्धम्)

• तलेन: with the palm/hand
• तलेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया, एकवचनम्

• अति-भयंकरम्: extremely terrifying
• अति-भयंकरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अति (उपसर्ग/अव्यय) + भयंकर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; अव्ययीभावः (अत्यन्तं भयंकरम्) — ‘महा-युद्धम्’ इति विशेषणम्

• जघान: struck; slew
• जघान: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्

• तलम्: Tala (the demon named Tala)
• तलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्

• दैत्यम्: the demon
• दैत्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; ‘तलम्’ इति कर्मपदस्य विशेषणम्

• मुष्टि-घातेन: by a blow of the fist
• मुष्टि-घातेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मुष्टि (प्रातिपदिक) + घात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया, एकवचनम्; तत्पुरुषः (मुष्ट्या घातः)

• मस्तके: on the head
• मस्तके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मस्तक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी, एकवचनम्

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator within Prabhāsa-kṣetra-māhātmya context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A fierce close-quarters combat: the deity confronts the daitya Tala; with a powerful fist-blow to the demon’s head, the demon reels as dust and shockwaves rise around them.

Characters & Entities

• Tala (Daitya)
• Viṣṇu (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine protection manifests decisively: adharma, even when terrifying, is subdued by the Lord’s power.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra is the broader sacred setting of this māhātmya section.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed in this verse; it is a narrative of dharmic combat.