Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 91

Devanagari script

दग्ध्वा कृतस्मरं देवी पुनरादाय वाडवम् । समुद्रस्य समीपे सा स्थिता हृष्टतनूरुहा

Transliteration

dagdhvā kṛtasmaraṃ devī punarādāya vāḍavam | samudrasya samīpe sā sthitā hṛṣṭatanūruhā

Translation

کرتسمَر کو جلا کر دیوی نے وाडَو اَگنی کو پھر واپس اپنے قبضے میں لیا؛ پھر وہ سمندر کے کنارے کھڑی رہی، مسرت کے رومانچ سے اس کے بدن کے رونگٹے کھڑے تھے۔

Word by Word

• दग्ध्वा: having burnt
• दग्ध्वा: Kriyā (पूर्वक्रिया/पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: दह् (धातु) → दग्ध्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया

• कृतस्मरम्: Kṛtasmarā (the one named)
• कृतस्मरम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृत (कृ धातु → क्त) + स्मर (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (कृतस्मर), पुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन

• देवी: the Goddess
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन

• पुनः: again
• पुनः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय (पुनरावृत्तिवाचक adverb)

• आदाय: having taken
• आदाय: Kriyā (पूर्वक्रिया/पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: आ + दा (धातु) → आदाय (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया

• वाडवम्: the Vāḍava (submarine fire)
• वाडवम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाडव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन

• समुद्रस्य: of the ocean
• समुद्रस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: समुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी (6th), एकवचन

• समीपे: near
• समीपे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: समीप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचन

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• स्थिताः: stood, remained
• स्थिताः: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन (रूपं: स्थिता)

• हृष्टतनूरुहा: whose body-hairs were thrilled (with joy)
• हृष्टतनूरुहा: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हृष्ट (हृष् धातु → क्त, कृदन्त) + तनूरुह (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहिः (हृष्टाः तनूरुहाः यस्याः), स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Narrator (Purāṇic narration; speaker not explicit in this snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The Goddess, after burning Kṛtasmara, re-assumes the Vaḍava (submarine fire) and stands on the seashore; her body shows romaharṣa (thrilled hairs), with the vast ocean behind.

Characters & Entities

• Devī (Śāradā)
• Kṛtasmara
• Vaḍava/Vaḍavānala
• Samudra (the sea)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine power is not merely punitive; it is purposeful—after removing an obstacle, the Goddess turns toward establishing cosmic order at the sacred shore.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra by the seashore (samudra-samīpa), a key setting for its Māhātmya traditions.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse continues the etiological narrative linked to the coastal tīrtha.