Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

ईश्वर उवाच । उक्तो यदासौ विबुधैः समस्तैरापः पुरा त्वं भुवि भक्षयस्व । यतोऽमराणां प्रथमं हि जाता आपोऽग्रजाः सर्वसुरासुरेभ्यः

īśvara uvāca | ukto yadāsau vibudhaiḥ samastairāpaḥ purā tvaṃ bhuvi bhakṣayasva | yato'marāṇāṃ prathamaṃ hi jātā āpo'grajāḥ sarvasurāsurebhyaḥ

ایشور نے کہا: جب سب دیوتاؤں نے مل کر اسے مخاطب کیا تو قدیم زمانے میں یوں کہا: ‘زمین پر تو اَپَس (آب) کو نگل جا۔’ کیونکہ امرتوں میں سب سے پہلے یہی آب پیدا ہوا تھا؛ وہ تمام دیوتاؤں اور اسوروں سے بھی بڑا اور مقدم ہے۔

ईश्वरःĪśvara (the Lord)
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदी
उक्तःhaving been told
उक्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु)
Formभूतकृदन्त; क्त-प्रत्यय; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि (having been told)
यदाwhen
यदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (when)
असौthat one/he
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
विबुधैःby the gods/wise ones
विबुधैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया, बहुवचन
समस्तैःall together/all
समस्तैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootसमस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया, बहुवचन; विशेषण (of ‘विबुधैः’)
आपःwaters
आपः:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन
पुराformerly
पुरा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा, एकवचन
भुविon earth/in the world
भुवि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन
भक्षयस्वeat/devour
भक्षयस्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभक्ष् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदी
यतःsince/from which
यतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय)
Formअव्यय; हेतुवाचक सम्बन्धबोधक (relative causal: since/from which)
अमराणाम्of the immortals (gods)
अमराणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी, बहुवचन
प्रथमम्first
प्रथमम्:
Kala (Time/Order/काल)
TypeIndeclinable
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोग; क्रमवाचक (adverbial accusative)
हिindeed
हि:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
जाताःborn/arisen
जाताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootजन् (धातु)
Formभूतकृदन्त; क्त-प्रत्यय; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (of ‘आपः’)
आपःwaters
आपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
अग्रजाःelder/first-born
अग्रजाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअग्रज (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (of ‘आपः’)
सर्वसुरासुरेभ्यःthan all gods and demons
सर्वसुरासुरेभ्यः:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootसर्व + सुर + असुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी (5th/पञ्चमी), बहुवचन; समासः द्वन्द्व (‘सुराश्च असुराश्च’), पूर्वपद ‘सर्व’ विशेषण; अपादान

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (contextual) / Āpaḥ (as sacred principle)

Type: kshetra

Listener: Devī

Scene: Īśvara speaks with authority; behind him, a symbolic vision of primordial waters—vast, shimmering, older than gods and asuras—suggesting cosmic antiquity. Devas appear as a collective petitioning presence.

Ī
Īśvara (Śiva)
V
Vibudha (Devas)
Ā
Āpaḥ (Waters)
S
Sura
A
Asura

FAQs

Purāṇic dharma presents a layered cosmic hierarchy; even ‘elements’ like Waters are treated as primordial and worthy of reverent understanding.

Prabhāsakṣetra is the continuing māhātmya frame, though this verse focuses on cosmic origins rather than a named sub-site.

None; it narrates an instruction given by the Devas within the mythic account.