Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 60

Devanagari script

वायोर्ध्वजं कुबेरस्य गदां गुर्वीं च निर्ममे । विश्वकर्मा तथा शूलमीशानस्य च निर्ममे

Transliteration

vāyordhvajaṃ kuberasya gadāṃ gurvīṃ ca nirmame | viśvakarmā tathā śūlamīśānasya ca nirmame

Translation

اس نے وایو کے لیے دھوج (پرچم) بنایا، کوبیر کے لیے بھاری گدا تیار کی؛ اور وشوکرما نے ایشان (شیو) کے لیے ترشول بھی بنایا۔

Word by Word

• वायोः: of Vāyu (the Wind-god)
• वायोः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वायु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• ध्वजम्: banner, flag
• ध्वजम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ध्वज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• कुबेरस्य: of Kubera
• कुबेरस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कुबेर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• गदाम्: mace
• गदाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• गुर्वीम्: heavy, weighty
• गुर्वीम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गुर्वी (प्रातिपदिक; गुरु-शब्दस्य स्त्रीरूपम्)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (गदाम्)

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• निर्ममे: made, fashioned
• निर्ममे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: निर्मा (धातु; मा—माने/मापनिर्माणे)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• विश्वकर्मा: Viśvakarman (divine artisan)
• विश्वकर्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विश्वकर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• तथा: likewise, also
• तथा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: ‘thus/likewise’)

• शूलम्: trident, spear
• शूलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शूल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• ईशानस्य: of Īśāna (Śiva)
• ईशानस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ईशान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• निर्ममे: made, fashioned
• निर्ममे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: निर्मा (धातु; मा—माने/मापनिर्माणे)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Narrator (Purāṇic voice within the Prabhāsa-kṣetra māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Viśvakarmā completes the final set: a wind-banner unfurling, Kubera’s heavy mace, and the radiant trident offered to Īśāna—Śiva’s presence felt as a towering, calm force behind the forge.

Characters & Entities

• Vāyu
• Kubera
• Viśvakarmā
• Īśāna (Śiva)
• Śūla (Trident)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine order is supported by sacred symbols and powers; Śiva’s trident signifies protection and the subduing of adharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, whose māhātmya narrates the devas’ preparations and Śaiva presence through Īśāna.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly.