Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

सर्वपापोपशमनं दारिद्र्यौघविनाशनम् । तं दृष्ट्वा पूजयित्वा च माघे मासि विशेषतः । पूजा जागरणं कृत्वा तत्र गच्छेत्परं पदम्

Transliteration

sarvapāpopaśamanaṃ dāridryaughavināśanam | taṃ dṛṣṭvā pūjayitvā ca māghe māsi viśeṣataḥ | pūjā jāgaraṇaṃ kṛtvā tatra gacchetparaṃ padam

Translation

وہ تمام گناہوں کو فرو کرتا ہے اور فقر و افلاس کے سیلاب کو مٹا دیتا ہے۔ اس کے درشن کر کے اور پوجا کر کے—خصوصاً ماہِ ماگھ میں—جو وہاں پوجا اور جاگَرَن (شب بیداری) کرے، وہ پرم پد کو پا لیتا ہے۔

Word by Word

• सर्व-पाप-उपशमनम्: pacifying all sins
• सर्व-पाप-उपशमनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक) + उपशमन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः—सर्वेषां पापानाम् उपशमनम्

• दारिद्र्य-ओघ-विनाशनम्: destroyer of the flood of poverty
• दारिद्र्य-ओघ-विनाशनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दारिद्र्य (प्रातिपदिक) + ओघ (प्रातिपदिक) + विनाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—दारिद्र्यस्य ओघस्य विनाशनम्

• तम्: him/that (deity)
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + त्वा
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund)

• पूजयित्वा: having worshipped
• पूजयित्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु) + त्वा
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund)

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• माघे: in Māgha
• माघे: Adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: माघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; मास-नाम

• मासि: in the month
• मासि: Adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• विशेषतः: especially
• विशेषतः: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेषतः (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: especially)

• पूजाम्: worship
• पूजाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पूजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• जागरणम्: vigil (night-wake)
• जागरणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जागरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + त्वा
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• गच्छेत्: would go / should go
• गच्छेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन

• परम्: supreme
• परम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘पदम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• पदम्: state/abode
• पदम्: Karma (Goal/Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gopāla-svāmin (Hari)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Night-time temple vigil in Māgha: devotees with lamps and incense before a dark-stone or golden Viṣṇu/Kṛṣṇa as Gopāla-svāmin; a sense of sins dissolving and prosperity returning, culminating in a serene vision of the ‘supreme state’.

Characters & Entities

• Gopāla-svāmin
• Hari
• Māgha (month)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional discipline—darśana, pūjā, and night vigil—performed at a sacred site is portrayed as transformative, leading toward the highest goal.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gopāla-svāmin Hari’s shrine in Prabhāsa-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

In Māgha month, perform darśana and pūjā, and observe jāgaraṇa (keeping awake in vigil) at the shrine.