Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 27

Devanagari script

तस्यैव पूर्वदिग्भागे किञ्चिदीशानमाश्रितम् । कुंडं पापहरं पुण्यं स्वच्छोदपरि पूरितम्

Transliteration

tasyaiva pūrvadigbhāge kiñcidīśānamāśritam | kuṃḍaṃ pāpaharaṃ puṇyaṃ svacchodapari pūritam

Translation

اسی کے مشرقی حصے میں، کچھ شمال مشرق کی طرف مائل، ایک مقدس کنڈ ہے جو گناہوں کو ہرانے والا اور ثواب بخش ہے، اور شفاف پانی سے لبریز ہے۔

Word by Word

• तस्य: of that/its
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha-bodhaka (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• पूर्वदिग्भागे: in the eastern part
• पूर्वदिग्भागे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पूर्व + दिक् + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; पूर्वायाः दिशः भागे (in the eastern part)

• किञ्चित्: somewhat, a little
• किञ्चित्: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: किञ्चित् (अव्यय/सर्वनाम)
• Form: परिमाणवाचक-अव्यय (indefinite measure: somewhat/a little)

• ईशानम्: Īśāna (Shiva)/the lordly one
• ईशानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ईशान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• आश्रितम्: resorted to, associated with
• आश्रितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ-श्रि (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (कुण्डं) आश्रितम् (having resorted to/associated with)

• कुण्डम्: a sacred pond/pit
• कुण्डम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पापहरम्: sin-destroying
• पापहरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाप + हर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; पापं हरति इति (sin-removing)

• पुण्यम्: holy, meritorious
• पुण्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• स्वच्छोदपरि: with clear water all around
• स्वच्छोदपरि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वच्छ + उदक + परि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; स्वच्छेन उदकेन परि (surrounded/filled with clear water)

• पूरितम्: filled
• पूरितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूर् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (कुण्डं) पूरितम्

Speaker

Sūrya (continued, descriptive)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: (Unnamed here) Pāpa-hara Kund near Sāmbāditya (Sāmbāditya-kunda by functional identification)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A pristine kund in the eastern-northeastern quarter glitters with clear water; steps descend into the pond; trees and small shrines frame the scene; pilgrims approach quietly with water pots.

Characters & Entities

• Sāmbāditya Kuṇḍa (implied)
• Prabhāsa Kṣetra (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇas map holiness onto landscape—specific waters and directions become vehicles of purification.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A pāpa-hara (sin-removing) kuṇḍa associated with the Sāmbāditya locale in Prabhāsa Kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse introduces the kuṇḍa as a sacred bathing place (snāna-tīrtha).