Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 22

Devanagari script

उवाच तान्मुनीन्सर्वाञ्छृणुध्वं वरमुत्तमम् । प्रसन्नोऽहं मुनिश्रेष्ठास्तपसा पूजयापि च

Transliteration

uvāca tānmunīnsarvāñchṛṇudhvaṃ varamuttamam | prasanno'haṃ muniśreṣṭhāstapasā pūjayāpi ca

Translation

تب (مہیشور) نے ان سب رشیوں سے کہا: “سنو، ایک نہایت اعلیٰ ور مانگو۔ اے بہترین مونیوں! تمہاری تپسیا اور تمہاری پوجا سے میں خوش ہوں۔”

Word by Word

• उवाच: he said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)

• तान्: those (them)
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative), बहुवचन (Plural); सर्वनाम

• मुनीन्: sages
• मुनीन्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative), बहुवचन (Plural)

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative), बहुवचन (Plural); विशेषणम्

• शृणुध्वम्: listen (you all)
• शृणुध्वम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), आत्मनेपद, मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन (Plural)

• वरम्: boon
• वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative), एकवचन (Singular)

• उत्तमम्: best, excellent
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative), एकवचन (Singular); विशेषणम्

• प्रसन्नः: pleased
• प्रसन्नः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative), एकवचन (Singular); विशेषणम्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative), एकवचन (Singular); सर्वनाम

• मुनिश्रेष्ठाः: O best of sages
• मुनिश्रेष्ठाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (मुनीनां श्रेष्ठाः); पुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन (Vocative), बहुवचन (Plural)

• तपसा: by austerity
• तपसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया (Instrumental), एकवचन (Singular)

• पूजयापि: and also by worship
• पूजयापि: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पूजा (प्रातिपदिक) + अपि (अव्यय)
• Form: पूजया: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया (Instrumental), एकवचन (Singular) + अपि: अव्यय (particle)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

Speaker

Maheśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Naimiṣāraṇya sages

Visual Art Cues

Scene: Maheśvara appears before the assembled sages, speaking with raised hand in boon-giving gesture; the sages listen in reverent stillness, hands folded, the sacred landscape of Prabhāsa framing the epiphany.

Characters & Entities

• Maheśvara (Śiva)
• Sages (Munis)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tapas and sincere worship culminate in divine favor; Śiva responds personally to devoted effort.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, as the setting where Śiva directly addresses and blesses the sages.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tapas (austerity) and pūjā (formal worship) are affirmed as means to please Śiva.