Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 90

Devanagari script

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । सर्वपापहरं नृणां पुण्यं देवर्षिसत्कृतम्

Transliteration

īśvara uvāca | śṛṇu devi pravakṣyāmi tīrthamāhātmyamuttamam | sarvapāpaharaṃ nṛṇāṃ puṇyaṃ devarṣisatkṛtam

Translation

ایشور نے فرمایا: سنو اے دیوی! میں تیرتھوں کی اعلیٰ ترین عظمت بیان کرتا ہوں—یہ پاک ہیں، دیوتاؤں اور رشیوں کے نزدیک معزز ہیں، اور انسانوں کے ہر گناہ کو دور کرنے والے ہیں۔

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (Lord Śiva)
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• शृणु: listen
• शृणु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• देवि: O Goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन

• प्रवक्ष्यामि: I shall explain
• प्रवक्ष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• तीर्थमाहात्म्यम्: the greatness of the tīrtha
• तीर्थमाहात्म्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (तीर्थस्य माहात्म्यम्)

• उत्तमम्: excellent
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण

• सर्वपापहरम्: removing all sins
• सर्वपापहरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक) + हर (हृ धातोः ण्वुल्/अच्-प्रत्ययान्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (सर्वाणि पापानि हरति)

• नृणाम्: of men/people
• नृणाम्: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• पुण्यम्: meritorious/holy
• पुण्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण

• देवर्षिसत्कृतम्: honoured by divine sages
• देवर्षिसत्कृतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: देवर्षि (देव + ऋषि; प्रातिपदिक-समास) + सत्कृत (सत् + कृत; कृ धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (देवर्षिभिः सत्कृतम्)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Īśvara begins the discourse, addressing Devī: a solemn proclamation that the forthcoming tīrtha-mahātmya is supreme and sin-destroying, honored by gods and sages.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Devī
• Devarṣi (gods and sages)
• Tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Hearing and knowing tīrtha-mahātmya is itself purifying, because tīrthas are divinely sanctioned means of removing sin.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse introduces tīrtha-mahātmya broadly; named tīrthas follow immediately afterwards.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śravaṇa (devout listening) is implicitly prescribed by “Listen, O Devī,” as the gateway to the teaching.