Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 89

Devanagari script

पृथिव्यां यानि तीर्थानि पापघ्नानि शिवानि च । तानि देवेश कार्त्स्न्येन यथावद्वक्तुमर्हसि

Transliteration

pṛthivyāṃ yāni tīrthāni pāpaghnāni śivāni ca | tāni deveśa kārtsnyena yathāvadvaktumarhasi

Translation

زمین پر جتنے تیرتھ ہیں—جو گناہوں کو مٹانے والے اور شیو کے منگل و مبارک ہیں—اے دیوتاؤں کے پروردگار! آپ انہیں پوری طرح اور درست طور پر مجھے بیان فرمائیں۔

Word by Word

• पृथिव्याम्: on earth
• पृथिव्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• यानि: which
• यानि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; सम्बन्ध-प्रदर्शक (relative)

• तीर्थानि: sacred places/pilgrimage sites
• तीर्थानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन

• पापघ्नानि: sin-destroying
• पापघ्नानि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + घ्न (हन् धातोः घ्न-प्रत्ययान्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (पापं घ्नन्ति)

• शिवानि: auspicious
• शिवानि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• तानि: those
• तानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; निर्देश (demonstrative)

• देवेश: O Lord of gods
• देवेश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन

• कार्त्स्न्येन: completely/in entirety
• कार्त्स्न्येन: Karana (Manner/Instrument)
• Type: Noun
• Root: कार्त्स्न्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; भाववाचक

• यथावत्: properly/as it is
• यथावत्: Karana (Manner/करण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथावत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner)

• वक्तुम्: to tell
• वक्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अव्ययवत् प्रयोग

• अर्हसि: you are able/ought
• अर्हसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Devī (Pārvatī)

Skanda Dialogue

Listener: Īśvara (Śiva)

Visual Art Cues

Scene: Devī respectfully petitions Īśvara to narrate the complete catalogue of earth’s sin-destroying and auspicious tīrthas; a didactic, court-like divine dialogue setting.

Characters & Entities

• Devī
• Deveśa (Śiva)
• Tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrthas are upheld as instruments of purification and auspiciousness, worthy of systematic remembrance and teaching.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse speaks generally of all earthly tīrthas; specific sites begin to be named in the following verses.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly, but the focus implies pilgrimage acts traditionally linked with tīrthas (darśana, snāna, śravaṇa).