Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 298

Devanagari script

इति श्रीस्कांदेमहापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गुप्तप्रया गमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टनवत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃdemahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye guptaprayā gamāhātmyavarṇanaṃnāmāṣṭanavatyuttaradviśatatamo'dhyāyaḥ

Translation

یوں شری سکانْد مہاپُران کی ایکاشیتی-سہاسری سنہتا کے، ساتویں پربھاس کھنڈ میں، پہلے پربھاسکشیتر مہاتمیا کے اندر، “گپت پریاگ مہاتمیا کی توصیف” نامی دو سو اٹھانوےواں ادھیائے اختتام کو پہنچا۔

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्यसमाप्तिसूचक (quotative/closure particle)

• श्रीस्कांदे: in the venerable Skānda (Purāṇa)
• श्रीस्कांदे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री-स्कान्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा-पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन

• एकाशीतिसाहस्र्याम्: in the eighty-one-thousand (verses)
• एकाशीतिसाहस्र्याम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीति-साहस्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन; संख्याविशेषणम् (numerical qualifier)

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)

• प्रभासखण्डे: in the Prabhāsa section
• प्रभासखण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास-खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन

• प्रथमे: in the first
• प्रथमे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)

• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: in (the subsection) ‘Glory of Prabhāsa-kṣetra’
• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास-क्षेत्र-माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन

• गुप्तप्रयागमाहात्म्यवर्णनम्: the description of the glory of Guptaprayāga
• गुप्तप्रयागमाहात्म्यवर्णनम्: Karma (Appositional title/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गुप्त-प्रयाग-माहात्म्य-वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc); एकवचन; अध्यायनामरूपेण

• नाम: named
• नाम: Sambandha (Apposition marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नामनिर्देशक (as-called)

• अष्टनवत्युत्तरद्विशततमः: the 298th
• अष्टनवत्युत्तरद्विशततमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अष्ट-नवति-उत्तर-द्वि-शत-तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन; क्रमसंख्यावाचक (ordinal numeral)

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन

Speaker

Redactional colophon (editorial closure)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Guptaprayāga

Visual Art Cues

Scene: A manuscript colophon scene: scribes or reciters conclude a chapter; palm-leaf or paper folios with the title ‘Guptaprayāga-māhātmya’; a temple silhouette of Somnāth/Prabhāsa in the background to indicate the khanda’s geography.

Characters & Entities

• Skanda Mahāpurāṇa
• Prabhāsa Khaṇḍa
• Prabhāsakṣetra-māhātmya
• Guptaprayāga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

This is a colophon marking the completion of a chapter; it primarily preserves textual and archival structure rather than a new teaching.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

Guptaprayāga is identified as the chapter’s focus.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this is an editorial ending formula naming the chapter and its placement.