Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 10

Devanagari script

पूजोपकरणं द्रव्यं स कस्मिंश्चिच्छिवालये । बहुदोषामुखे दृष्ट्वा हर्तुकामोऽविशत्ततः

Transliteration

pūjopakaraṇaṃ dravyaṃ sa kasmiṃścicchivālaye | bahudoṣāmukhe dṛṣṭvā hartukāmo'viśattataḥ

Translation

ایک شیو مندر میں اس نے پوجا کے لیے سامان اور اوزار کھلے پڑے دیکھے، جو بہت سی خرابیوں کے سامنے بے حفاظت تھے۔ انہیں چرانے کی خواہش سے وہ اندر داخل ہو گیا۔

Word by Word

• पूजा: worship
• पूजा: —
• Type: Noun
• Root: पूजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासपूर्वपद)

• उपकरणम्: equipment, implements
• उपकरणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उपकरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पूजोपकरणम्: worship-implements
• पूजोपकरणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पूजा + उपकरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• द्रव्यम्: property, goods
• द्रव्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्रव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अप्पोजिशन (to पूजोपकरणम्)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कस्मिंचित्: in some
• कस्मिंचित्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अनिश्चितार्थ (indefinite)

• शिवालये: in a Shiva-temple
• शिवालये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिव + आलय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• बहुदोषामुखे: at the entrance with many faults (i.e., poorly guarded/defective)
• बहुदोषामुखे: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: बहु + दोष + आमुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (to शिवालये)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)

• हर्तुकामः: desiring to steal/take away
• हर्तुकामः: Visheshana (Adjectival to सः)
• Type: Adjective
• Root: हर्तु (√हृ धातु का तुमुन् infinitive) + काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (to सः)

• अविशत्: entered
• अविशत्: Kriya (Main verb)
• Type: Verb
• Root: आ-विश् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• ततः: then, thereafter
• ततः: Kriya-visheshana (Sequence)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तस्मात्/तदनन्तरम् अर्थे (then/from there)

Speaker

Unspecified in snippet (narratorial voice within Prabhāsakṣetramāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Śiva-ālaya episode)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Night at a Śiva temple; worship vessels and offerings lie near the sanctum; a thief-like figure slips in, eyes fixed on the items, shadows long under a flickering lamp.

Characters & Entities

• Śiva (via Śivālaya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Committing wrongdoing in a sacred space intensifies moral gravity; temples demand reverence, not exploitation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A Śiva-temple within the Prabhāsa-kṣetra narrative milieu; the exact temple name is not given in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse references pūjā materials (worship implements), implying temple worship practice, but gives no explicit prescription.