Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 99

Devanagari script

एवं शापो वरो दत्तः सागरस्य यथा द्विजैः । पूर्वं रुष्टैस्ततस्तुष्टैस्तत्सर्वं कथितं मया

Transliteration

evaṃ śāpo varo dattaḥ sāgarasya yathā dvijaiḥ | pūrvaṃ ruṣṭaistatastuṣṭaistatsarvaṃ kathitaṃ mayā

Translation

یوں، جیسے دوبار جنم والے پہلے غضبناک ہوئے اور پھر راضی، سمندر کو ایک لعنت اور ایک برکت عطا کی گئی۔ یہ سارا بیان میں نے تمہیں سنا دیا۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner: “thus”)

• शापः: curse
• शापः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (Nominative); एकवचन

• वरः: boon
• वरः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (Nominative); एकवचन

• दत्तः: was given
• दत्तः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; (शापः/वरः इत्यस्य विशेषणवत्)

• सागरस्य: of the ocean
• सागरस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सागर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति (Genitive); एकवचन

• यथा: as
• यथा: Sambandha (Comparative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (as/just as)

• द्विजैः: by the brahmins
• द्विजैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (Instrumental); बहुवचन

• पूर्वम्: formerly
• पूर्वम्: Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्वम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time: formerly/first)

• रुष्टैः: (by those) angered
• रुष्टैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: रुष्ट (प्रातिपदिक; कृदन्त from रुष् धातु)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (Instrumental); बहुवचन; विशेषण (द्विजैः)

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Sequential/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रम/अनन्तरवाचक (then/thereafter)

• तुष्टैः: (by those) pleased
• तुष्टैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: तुष्ट (प्रातिपदिक; कृदन्त from तुष् धातु)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (Instrumental); बहुवचन; विशेषण (द्विजैः)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc); एकवचन; (तत्सर्वम् इत्यत्र)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc); एकवचन; विशेषण (तत्)

• कथितम्: was told
• कथितम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; (तत्सर्वम् इत्यस्य विधेय)

• मया: by me
• मया: Karana (Agent-in-passive/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम; तृतीया-विभक्ति (Instrumental); एकवचन

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa coastal tīrthas (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī / interlocutor (contextual)

Visual Art Cues

Scene: A council of dvijas on the seashore: first wrathful, then appeased; the Ocean personified rises with folded hands; a twofold aura—dark (curse) and bright (boon)—settles over the waters, concluding the tale.

Characters & Entities

• Sāgara (Ocean)
• Dvijas (brāhmaṇas)
• Śāpa (curse)
• Vara (boon)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma recognizes the potency of tapas and brāhmaṇic authority; even cosmic entities like the ocean are shaped by curse and boon.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Prabhāsa oceanic tīrtha context, whose sanctity is explained through the ocean’s received curse/boon.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it concludes the narrative explanation (kathā) of how the ocean received śāpa and vara.