Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

यत्र प्राप्तवती कामं सुकन्या वरवर्णिनी । सरःस्नानप्रभावेन तेन कन्यासरः स्मृतम् । तत्र स्नाता शुभा नारी तृतीयायां विशेषतः

yatra prāptavatī kāmaṃ sukanyā varavarṇinī | saraḥsnānaprabhāvena tena kanyāsaraḥ smṛtam | tatra snātā śubhā nārī tṛtīyāyāṃ viśeṣataḥ

جہاں خوش رنگ سُکنیا نے اُس سرور میں اشنان کے اثر سے اپنی مراد پا لی؛ اسی لیے وہ ‘کنیا سرس’ (کنواری کا تالاب) کہلاتا ہے۔ وہاں جو نیک عورت، خصوصاً تِرتِیا کے دن، اشنان کرے وہ مبارک ثمرات پاتی ہے۔

yatrawhere
yatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (यत्र अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-सम्बन्धबोधक
prāptavatīobtained, attained
prāptavatī:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootprāptavatī (प्राप्तवती कृदन्त-प्रातिपदिक; √āp आप्/√prāp प्राप्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्तवतु-प्रत्ययान्त (perfect participle active)
kāmamdesire (what was desired)
kāmam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkāma (काम प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
sukanyāSukanyā
sukanyā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsukanyā (सुकन्या प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
varavarṇinīof excellent complexion
varavarṇinī:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootvara (वर) + varṇinī (वर्णिनी)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (सुकन्या); कर्मधारयः (वरः वर्णः यस्याः)
saraḥsnānaprabhāvenaby the power of bathing in the lake
saraḥsnānaprabhāvena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootsaraḥ (सरस्) + snāna (स्नान) + prabhāva (प्रभाव)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सरः-स्नानस्य प्रभावः)
tenatherefore, by that
tena:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; हेत्वर्थे (therefore/by that)
kanyāsaraḥthe maiden’s lake (Kanyāsara)
kanyāsaraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkanyā (कन्या) + saraḥ (सरस्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कन्यायाः सरः)
smṛtamis called, is known
smṛtam:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootsmṛta (स्मृत कृदन्त-प्रातिपदिक; √smṛ स्मृ)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle) — ‘is called/known’
tatrathere
tatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (तत्र अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
snātāhaving bathed
snātā:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsnāta (स्नात कृदन्त-प्रातिपदिक; √snā स्ना)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त; विशेषणम् (नारी)
śubhāauspicious, virtuous
śubhā:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootśubhā (शुभा प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (नारी)
nārīa woman
nārī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnārī (नारी प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
tṛtīyāyāmon the third (tithi)
tṛtīyāyām:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Roottṛtīyā (तृतीया प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तिथिवाचक/कालवाचक (on the third lunar day)
viśeṣataḥespecially
viśeṣataḥ:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootviśeṣataḥ (विशेषतः अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/विशेषार्थक क्रियाविशेषण

Narrative voice (Māhātmya passage; speaker not explicit in this verse)

Tirtha: Kanyā-saras (Sukanyā-saras)

Type: kund

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: Sukanyā, radiant and modest, performs a sacred bath in Kanyā-saras on tṛtīyā; attendants hold offerings; the lake glows with sanctity as the boon is fulfilled.

S
Sukanyā
K
Kanyā-saras (Sukanyā-saraḥ)

FAQs

Sacred bathing at a consecrated tīrtha is portrayed as a dharmic means to fulfill worthy desires and gain auspiciousness.

Kanyā-saras (also connected with Sukanyā), a revered lake within Prabhāsa kṣetra.

Bathing (snāna) at the lake, with special emphasis on performing it on the lunar day Tṛtīyā.