Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 10

Devanagari script

पत्यर्थं देवगर्भाभे मा वृथा यौवनं कृथाः । एवमुक्ता सुकन्या सा सुरौ ताविदमब्रवीत्

Transliteration

patyarthaṃ devagarbhābhe mā vṛthā yauvanaṃ kṛthāḥ | evamuktā sukanyā sā surau tāvidamabravīt

Translation

اے دیوی جمال والی کنواری! شوہر کی خاطر اپنا شباب یونہی ضائع نہ کر۔ یوں کہے جانے پر سُکنیا نے اُن دونوں دیوتاؤں سے یہ بات کہی۔

Word by Word

• पति-अर्थम्: for a husband (for marriage)
• पति-अर्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचनम्; तत्पुरुषः (पत्यर्थम् = पतेः अर्थाय/हेतोः)

• देव-गर्भ-आभे: O one radiant like a divine embryo (very luminous)
• देव-गर्भ-आभे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + गर्भ (प्रातिपदिक) + आभा/आभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचनम्; बहुव्रीहिः (देवगर्भ इव आभा यस्याः सा)

• मा: do not
• मा: Nishedha (Prohibition/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: मा (अव्यय)
• Form: प्रतिषेधार्थक-अव्ययम् (prohibitive particle)

• वृथा: in vain
• वृथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वृथा (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्ययम् (adverb: in vain)

• यौवनम्: youth
• यौवनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यौवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचनम्

• कृथाः: make/spend
• कृथाः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थः/imperative), मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्; मा + लोट् = निषेधाज्ञा

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: रीत्यर्थक-अव्ययम् (thus)

• उक्ता: having been spoken to
• उक्ता: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त-भूतकृदन्तः (past passive participle), स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• सुकन्या: Sukanyā
• सुकन्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुकन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; सर्वनाम

• सुरौ: the two gods
• सुरौ: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया (2nd/कर्म), द्विवचनम्

• तौ: those two (them)
• तौ: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया (2nd/कर्म), द्विवचनम्; सर्वनाम

• इदम्: this (speech)
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचनम्; सर्वनाम

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूतकालः/imperf.), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration within Prabhāsakṣetramāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sages/seekers (frame)

Visual Art Cues

Scene: The devas urge Sukanyā not to waste her youth; Sukanyā prepares to answer—her face calm, eyes steady, posture dignified—while the aged sage remains in ascetic stillness.

Characters & Entities

• Sukanyā
• Aśvinīkumāras

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is tested through persuasive speech; the verse introduces Sukanyā’s impending dharmic response.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, the sacred landscape framing this episode.

What ritualistic prescription is mentioned?

None here; it transitions from the gods’ counsel to Sukanyā’s reply.