Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 96

Devanagari script

यत्र तीर्थे लभेल्लिंगं तीर्थं च विमलोदकम् । तत्राग्निकार्यं कृत्वादौ विशिष्टं दानमिष्यते

Transliteration

yatra tīrthe labhelliṃgaṃ tīrthaṃ ca vimalodakam | tatrāgnikāryaṃ kṛtvādau viśiṣṭaṃ dānamiṣyate

Translation

جس تیرتھ میں لِنگ حاصل ہو اور پاکیزہ تیرتھ جل بھی میسر آئے، وہاں ابتدا میں اگنی کاریہ (ہون) کر کے پھر نہایت ممتاز دان دینا مقرر ہے۔

Word by Word

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (relative adverb: where)

• तीर्थे: at a sacred ford/place
• तीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; अधिकरण

• लभेत्: would obtain
• लभेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• लिङ्गम्: (Śiva-)liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; कर्म

• तीर्थम्: a holy place/ford
• तीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; कर्म

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• विमल-उदकम्: pure water
• विमल-उदकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विमल (प्रातिपदिक) + उदक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; कर्म; कर्मधारयः—विमलम् उदकम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (there)

• अग्निकार्यम्: fire-rite, ritual act with fire
• अग्निकार्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक) + कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; कर्म; षष्ठी-तत्पुरुषः (अग्नेः कार्यम्)

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)

• आदौ: at the beginning
• आदौ: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: आदि (प्रातिपदिक)
• Form: कालवाचक-अव्यय (locative used adverbially: at first)

• विशिष्टम्: excellent, special
• विशिष्टम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विशिष्ट (प्रातिपदिक; कृदन्त from विशिष्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषण—दानस्य

• दानम्: gift, donation
• दानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्तृ/विषय (that which is prescribed)

• इष्यते: is prescribed/approved
• इष्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इष् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive sense: is desired/approved)

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Liṅga-yukta vimala-udaka tīrtha (within Prabhāsa)

Type: tirtha

Visual Art Cues

Scene: At a pristine water-tīrtha beside a Śiva-liṅga, priests kindle a small homa fire; after the agni rite, the pilgrim offers a distinguished donation. The setting is coastal-western India with temple stones and clear water.

Characters & Entities

• Tīrtha
• Liṅga
• Vimala-udaka
• Agni-kārya (homa)
• Dāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha merit is heightened when worship is orderly—devotion (liṅga), purity (vimalodaka), and rite (agni-kārya) culminating in dāna.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Any Prabhāsa tīrtha characterized by a liṅga and pure sacred waters.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform agni-kārya (fire rite) first, then undertake a distinguished donation at that tīrtha.