Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

प्रणम्य मनसा रुद्रं कृत्वा श्राद्धं यथाविधि । स्थानं प्रदक्षिणं कृत्वा वाग्यतः सुसमाहितः

Transliteration

praṇamya manasā rudraṃ kṛtvā śrāddhaṃ yathāvidhi | sthānaṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā vāgyataḥ susamāhitaḥ

Translation

دل میں رودر کو پرنام کرکے، قاعدے کے مطابق شرادھ ادا کرکے، مقدس مقام کی پردکشنا کرکے، گفتار میں ضبط رکھتے ہوئے اور یکسو و متوجہ رہ کر،

Word by Word

• प्रणम्य: having bowed
• प्रणम्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र + नम् (धातु) + ल्यप् (कृत्प्रत्यय)
• Form: ल्यबन्त-अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकाले

• मनसा: with the mind
• मनसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• रुद्रम्: Rudra (Śiva)
• रुद्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: कृ (धातु) + त्वा (कृत्प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive), पूर्वकाले

• श्राद्धम्: śrāddha rite
• श्राद्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• यथाविधि: according to the prescribed rule
• यथाविधि: Prakara (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय) + विधि (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास (यथाविधि = विधिना यथा), क्रियाविशेषण (adverb)

• स्थानम्: the place/spot
• स्थानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्रदक्षिणम्: clockwise (circumambulation-wise)
• प्रदक्षिणम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रदक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifier of स्थानम्)

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: कृ (धातु) + त्वा (कृत्प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive), पूर्वकाले

• वाग्यतः: restrained in speech
• वाग्यतः: Karta (Agent as qualified/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वाक् (प्रातिपदिक) + यत (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (वाचि यतः/वाचा यतः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• सुसमाहितः: well-composed, well-concentrated
• सुसमाहितः: Karta (Agent as qualified/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + सम् + आ + धा (धातु) + क्त (कृत्प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra; Somanātha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: A devotee arrives at Prabhāsa: inwardly bows to Rudra, performs śrāddha rites, then circumambulates the sacred precinct in silence, composed and focused.

Characters & Entities

• Rudra (Śiva)
• Śrāddha
• Pradakṣiṇā
• Somanātha (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage is made complete by inner reverence, gratitude to ancestors, and disciplined conduct—mind, speech, and movement aligned to dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The practices are stated for the Prabhāsakṣetra/Somanātha pilgrimage setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

Mental salutation to Rudra, performance of śrāddha as prescribed, circumambulation (pradakṣiṇā), and restraint in speech with focused composure.