Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 23

Devanagari script

यस्यान्यः कुरुते शक्त्या तीर्थयात्रां तथेश्वरि । स्वकीयद्रव्ययानाभ्यां फलं तस्य चतुर्गुणम्

Transliteration

yasyānyaḥ kurute śaktyā tīrthayātrāṃ tatheśvari | svakīyadravyayānābhyāṃ phalaṃ tasya caturguṇam

Translation

اے ایشوری! جس کی تیرتھ یاترا کوئی دوسرا اپنی استطاعت کے مطابق انجام دے، اس کے لیے اپنے مال اور سواری مہیا کرنے سے اس کا پھل چار گنا ہو جاتا ہے۔

Word by Word

• यस्य: of whom
• यस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम (relative)

• अन्यः: another (person)
• अन्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• कुरुते: does, performs
• कुरुते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपदम्

• शक्त्या: with ability/as able
• शक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• तीर्थ: pilgrimage-place
• तीर्थ: —
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; समासपूर्वपद (in compound)

• यात्राम्: pilgrimage (journey)
• यात्राम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तीर्थ-यात्रा (तत्पुरुष: 'pilgrimage-journey')

• तथा: thus, in that manner
• तथा: —
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: 'thus/so')

• ईश्वरि: O Goddess/Lady
• ईश्वरि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ईश्वरि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• स्वकीय: one's own
• स्वकीय: —
• Type: Adjective
• Root: स्वकीय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; समासपूर्वपद (in compound)

• द्रव्य: money, substance
• द्रव्य: —
• Type: Noun
• Root: द्रव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; समासमध्यपद (in compound)

• यानाभ्याम्: by (his) own money and vehicle
• यानाभ्याम्: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), द्विवचन; स्वकीय-द्रव्य-यान (द्वन्द्व/समाहार-द्वन्द्व-प्राय: 'own money and vehicle')

• फलम्: the fruit (result)
• फलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम

• चतुः: four
• चतुः: —
• Type: Adjective
• Root: चतुर् (प्रातिपदिक)
• Form: समासपूर्वपद (in compound)

• गुणम्: fourfold
• गुणम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गुण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; चतुर्-गुण (द्विगु: 'fourfold'), विशेषण (फलम्)

Speaker

Īśvarī (Pārvatī) or a Devī addressed as 'Īśvari' (contextual narrator within Prabhāsakṣetra Māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Īśvarī (vocative: īśvari)

Visual Art Cues

Scene: A householder offers coins, a cart, and provisions to a pilgrim who bows and departs toward Prabhāsa; the sponsor performs saṅkalpa before a small Śiva emblem, indicating merit transfer through support.

Characters & Entities

• Īśvarī (addressed)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Supporting another’s pilgrimage is a powerful dharmic act; enabling sacred travel multiplies merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named; the rule concerns tīrtha-yātrā generally within the Prabhāsakṣetra Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Provide resources (dravya) and conveyance (yāna) to facilitate another’s pilgrimage; the merit is said to be fourfold.