Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 65

सूर्यक्षेत्रं समाख्यातमिदं गव्यूतिमात्रकम् । अत्र स्थाने स्थिता येपि तेषां स्वर्गो ध्रुवं भवेत्

sūryakṣetraṃ samākhyātamidaṃ gavyūtimātrakam | atra sthāne sthitā yepi teṣāṃ svargo dhruvaṃ bhavet

یہ مقام سورَی کْشَیتر کے نام سے مشہور ہے، جس کی وسعت صرف ایک گویوتی بھر ہے۔ جو بھی اس حد کے اندر رہتا ہے، اس کے لیے یقیناً سَورگ مقدر ہو جاتا ہے۔

सूर्यक्षेत्रम्Sun’s sacred field
सूर्यक्षेत्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (सूर्यस्य क्षेत्रम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्
समाख्यातम्is called/known
समाख्यातम्:
Karta-anvaya (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; विशेषणम्
इदम्this
इदम्:
Karta (Apposition/कर्ता-समाना)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; सर्वनाम
गव्यूतिमात्रकम्measuring one gavyūti
गव्यूतिमात्रकम्:
Karta-anvaya (Qualifier)
TypeAdjective
Rootगव्यूति (प्रातिपदिक) + मात्रक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (गव्यूति-परिमाणं मात्रम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; विशेषणम्
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषणम् (locative adverb)
स्थानेin the place
स्थाने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्
स्थिताःstaying/settled
स्थिताः:
Karta (Subject of relative clause)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचनम्; विशेषणम् (जनानां)
येthose who
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचनम्; सम्बन्धबोधक-यत् (relative)
अपिeven/also
अपि:
Sambandha/Emphasis (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचनम्; सर्वनाम
स्वर्गःheaven
स्वर्गः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्
ध्रुवम्certainly
ध्रुवम्:
Kriya-vishesana (Adverbial)
TypeAdjective
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; क्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative)
भवेत्would be/shall be
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

Ṛṣayaḥ (the sages)

Tirtha: Sūrya-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Vālmīki

Scene: A bounded sacred precinct around the nimba-root shrine is shown, with pilgrims residing in simple huts; above, a radiant solar disc signifies Sūrya-kṣetra; the sages proclaim assured heaven for residents.

S
Sūrya
S
Sūryakṣetra
S
Svarga

FAQs

Even a small sacred boundary becomes vast in merit when it is a divinely charged kṣetra; association with it yields great spiritual fruit.

Sūryakṣetra within Prabhāsa-kṣetra, measured as a gavyūti.

No specific rite is mandated; the verse emphasizes the merit of staying/dwelling within the kṣetra.